Bütün yenilikləri Facebook səhifənizdə izləyin. Yalnız "Bəyənirəm" edin.

23:34 - 19.07.2018  
Kürd referendumunun arxasındakı gizlinlər
Tarix: 26-09-2017, 20:33 | Bölmə: Xəbərlər » Müsahibə

Kürd referendumunun arxasındakı gizlinlərÖtən gün İraqın şimalındakı kürd muxtar bölgəsində müstəqillik referendumu keçirilib. Artıq referendumun ilkin nəticələri bəllidir. Belə ki, 78 faiz seçici fəallığı olan referendumda kürd seçicilərin 93.7 faizi referenduma "Hə” deyib, cəmi 6.3 faiz seçici müstəqilliyə qarşı çıxıb.

Millət vəkili, siyasi analitik Sahib Alıyev kürd referendumunun arxasındakı gizli maraqlar, bunun regiona və Qarabağ münaqişəsinə təsiri ilə bağlı mövcud vəziyyəti AzVision.az-a geniş şərh edib.

- Sahib müəllim, kürdlərin referendum keçirməsində məqsəd nədir? Bunun arxasında hansı gizli maraqlar dayanır?

- Bu referendumu kürdlər keçirmirlər, kürdlərə keçirtdirirlər. Və onu keçirtdirənlərin də əksəriyyəti hazırda onun əleyhinə olduqlarını deyənlərdir. Paradoks da budur. Bir sözlə, bu referendum deyil, böyük bir oyundur.

- Bölgə dövlətləri referenduma etirazlarını bildirdilər. Buna baxmayaraq, kürdlər müstəqil olmaq üçün ciddi addım atdılar. Referendumun nəticələrini necə qiymətləndirirsiniz? 

- Bu referendum hazırda müstəqilliyin elan edilməsi məqsədilə keçirilmir. Məqsəd 2005-ci il İraq konstitusiyasına düzəliş etdirmək üçündür. İraq Kürdüstanının rəhbərliyi hazırda de-fakto statusları nədirsə, onu əldə etməyə çalışırlar. Yəni İraqla federal deyil, konfederal əlaqələrə can atılır. Təbii ki, indiki mərhələdə. Gələcəyi isə gələcək göstərməlidir.

Nəticəyə gəldikdə, məncə, kimsə Kürdüstanın üzərinə yeriməyəcək. Yerimək istəyənlərin qarşısı alınacaq. Özü də sözdə referendum əleyhinə olduqlarını bildirənlər alacaqlar. Orasını da deyək ki, o dövlətlər ki, müstəqil Kürdüstanın əleyhinə çıxırlar, onlara eyni dərəcədə İraqın öz sərhədlərinə tam nəzarət etməsi əl vermir. Onlara müstəqil olmayan, ancaq rəsmi Bağdada tabeçiliyi formallıqdan o yana getməyən bir Kürdüstan lazımdır. Qonşu dövlətlərin yanaşmasından söz gedirsə, təbii ki, qlobal güclərin başqa maraqları var. Onlar Böyük Kürdüstan yaratmaq niyyətindədirlər. Ancaq bu, birdən-birə deyil, addım-addım olmalıdır. Öncə Kürdüstan muxtarlıq əldə etməli idi. Etdi də. İndi status bir az da artırılır. Sonra da müstəqillik və böyümə. Plan budur. Kürdüstanın Bağdadla artıq federal deyil, konfederal əlaqələrə keçməsi də onların ideyasıdır. Bunu bölgə dövlətlərinə həzm etdirmək mümkündür və etdiriləcək də. Gələcəyi də bayaq da dediyimiz kimi, gələcək göstərəcək.

- Referendum bölgədə yeni müharibə riskini artırırmı? 

- Orada müharibə gedir. Kürdüstan aparılan hibrid savaşının içindədir. Kürdüstan hazırda bir neçə ölkənin xüsusi təyinatlılarının olduğu və üstəlik də yerlilərdən silahlı dəstələr formalaşdırdıqları bir bölgədir. Sadəcə hələlik heç kim heç kimi vurub çıxarmaq qüdrətində olmadığından və yaxud da bunun vaxtı gəlib çatmadığından hazırda ora həm qarşıdurma, həm də əməkdaşlıq meydanıdır. 

Məsələn, Kürdüstanın neft və qazının xeyli hissəsini hazırda Rusiya çıxarır, Türkiyə üzərindən isə bazara çatdırılır. Gələcəkdə isə bu ziddiyyətli əməkdaşlığın miqyası daha da genişlənməlidir. Əmin ola bilərsiniz ki, cənab Putinin Türkiyəyə iki gün sonra edəcəyi səfərdə diqqət mərkəzindəki əsas məsələlərdən biri də məhz bu olacaq: Kürdüstanın karbohidrogen ehtiyyatlarının istismarı və daşınmasında birgə əməkdaşlıq. 

Burada bir şeyi də qeyd etmək istəyirəm. Regionda baş verənlərin türk-kürd qarşıdurması kimi qiymətləndirilməsinin Türkiyənin və həm də təkcə Türkiyənin yox, kürdlərin də maraqlarına cavab vermədiyi düşüncəsindəyəm. Bu məsələdən danışarkən "kürdlər dövlət qura bilməz" deməkdənsə, hansısa bir dövlətin parçalanamasının düzgün olmaması prizmasından çıxış edilməlidir. "Kürdlər elə gəldi, türklər belə getdi" deyilməməlidir. Məncə, o bölgədə türklərlə kürdlər qədər bir-birinə yaxın iki başqa xalq yoxdur. Dil və etnik fərqlilik ola bilər, ancaq mənim fikrimcə, bu iki xalq əslində ruh əkizləridirlər, iç-içə, əl-ələ verib birgə yaşamalıdırlar. Bu yöndə səsləndirilən kəskin, maksimalist və hədə dolu sözlər rassionallıqdan uzaq olmaqla yanaşı, həm də Yaxın Şərqədə xaos olmasını istəyən qüvvələrin xeyrinədir. Bir də bu gün gurultulu bəyanatar verənlərin bir neçə gün sonra hansı addımları atdıqlarını da az görməmişik. Sadəcə bir faktı deyim ki, Türkiyə ilə İraq Kürdüstanı arasında ticarət dövriyyəsi, Azərbaycanla Türkiyə arasında olandan 3 dəfədən də çoxdur. Və Türkiyə gələcək addımlarında həm bu faktı, həm də güclü və unitar İraq, yoxsa müstəqil olmayan, ancaq sərbəst Kürdüstanın varlığının ona daha çox əl verdiyini düşünərək, o cür də hərəkət edəcək. Mənim qorxudan və narahat edən türkmən adlandırılanların taleyidir. Tarixdə hamıdan çox zərbələr yeyən, dəfələrlə taleyin ümidinə buraxılan soydaşlarımızın gələcəyidir. Yəni arxalarında durulmayacaqsa, bunun üçün gərəkən potensial yoxdursa, onlar növbəti dəfə yanlış siyasət girovuna çevirilməməlidirlər.

- Kürdlərin referendumuna Ermənistan tərəfi ciddi dəstək verir. Sizcə, məqsədləri nədir?

-Birinci, bir zamanlar "bütün dünyanın proletarları birləşin" deyə bir şüar vardı. İndi hayların da şüarı bütün dünyanın separatçılarının birləşməsidir. Onlar harada separatizim meylləri görürlərsə, bunun özlərinin də xeyrinə olduğunu düşünürlər. 

İkincisi, Türkiyəyə qarşı yönələn istənilən addımdan onlar vəcdə gəlirlər və Kürdüstandakı refenduma da elə addımlardan biri kimi yanaşırlar. 

Üçüncüsü, heç kimə sirr deyil ki, beynəlxalq siyasətdə Ermənistan çox zaman Rusiyanın əlavəsi kimi çıxış edir. Lavrovun Kürdüstandakı referendumla bağlı təqribən Dağlıq Qarabağ probleminə yanaşmadan fərqlənməyən açıqlamasına fikir versəniz, nə demək istədiyim anlaşılar. İraqın digər bölgələrində də böyük neft və qaz kontraktları bağlayan Moskva bir tərəfdən Bağdadı, eyni zamanda müvəqqəti tərəfdaş gözündə gördüyü İranla Türkiyəni özündən narazı salmamaq üçün İraqın bütünlüyünü dəstəklədiyini deyir, digər tərəfdən isə qarşılıqlı anlaşma və digər amillərdən danışır. Ancaq qərbdəkilər kimi Rusiyaya da müstəqil Kürdüstan dövləti daha çox əl verir. Forpostu da bunu bilir və ona da uyğun çıxış edir.

- Kürdlərin bu addımı Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli məsələsinə necə təsir göstərə bilər? Nəzərə alsaq ki, erməni tərəfi münaqişənin həllində referendum variantını ön plana çəkir.

- Birincisi, xatırladaq ki, kürdlərdən fərqli olaraq ermənilər öz talelərini artıq çoxdan həll ediblər və dövlət deməyə adamın dili gəlməsə də, belə bir şeyləri də var. İkincisi, məncə, biz ümumiyyətlə, haradasa baş verən separatçılıq meyllərinə dayanıb, bunun Dağlı Qarabağ məsələsinə necə təsir edib-etməyəcəyini düşünməkdənsə, bu problemin tezliklə həlli üçün nələr etməli olduğumuzun üzərində baş sındərmalı və o yöndə addımlar atmalıyıq. Hazırda yeridilən siyasət də məhz budur.
Xəbər 1490 dəfə oxunub






Oxşar xəbərlər

Saxta dindarlar üzə çıxarıldı - rəsmi
Erməni şərqşünas Ələkrəm Hümbətovu ifşa etdi - sensasion faktlar
Mədət Quliyev hərbçilərə dərs keçdi - FOTO
İtaliya prezidenti "Heydər Əliyev” ordeni ilə təltif edilib
ABŞ-la Rusiya “mehriban düşmən”ə çevrilir
Vitse-spikerdən Gəncə olayları ilə bağlı ilginc açıqlamalar
Üzeyirdən Qənirə Paşayevaya cavab gəldi
ABŞ-ın yeni Qarabağ planı – Ağ Ev Bakını İrəvanla barışdırır?
Bakıda DYP özbaşınalığı! - Avtobusu sahibindən xəbərsiz cərimə meydançasından çıxarıblar
Yerin dərin qatlarında tonlarla almaz tapıldı
ARDNF-in 2017-ci il büdcəsinin icrası haqqında SƏRƏNCAM
NIKOIL | Bank növbəti bankomatı quraşdırıb
"Azərbaycan yeni geopolitik qarşıdurma meydanına çevrilib" - TƏHLİL
Allahşükür Paşazadə Gəncəyə getdi
Səbaildə Eldar Əzizovu o əvəz edir
Gəncə terrorunun arxasındakı güclər ifşa olunur
Eldar Əzizov Bakı Merinin birinci müavini təyin olundu
Tramp və Putin arasında təkbətək görüş başa çatıb
"Aslanlar” polisi öldürən Gəncə terrorçusunu belə MƏHV ETDİ – FOTOLAR (18+)
Qazaxda bayrağımız bu halda - yerli hakimiyyət hara baxır - FOTO
Müdhiş statistika: 22489 nikah, 6177 boşanma
Rəsmi Tehrandan Gəncə hadisələrinə dair gözlənilən bəyanat...
ADAU-da 1-ci Beynəlxalq Yay Məktəbinə start verildi
DİN həftəsonu baş vermiş cinayət hadisələri ilə bağlı məlumat yaydı
Qərb bölgəsinə yağan yağış fəsadlar yaradıb - FOTOLAR
“Heç kim yaxasını qurtara bilməyəcək” – Ərdoğan
HARIN MƏMUR ÖVLADLARI BAKIDA TUNELİ BAĞLAYIB ŞAMPAN İÇDİLƏR – VİDEO
İngilis nazir seks qalmaqalına görə istefa verdi
İranda Azərbaycana qarşı radikal şiə lideri kimdir? - Başçıya sui-qəsdlə bağlı yeni FAKTLAR
İki qadın insan alverinə görə axtarışa verildi - FOTO
DÇ 2018: FRANSA DÜNYA ÇEMPİONU OLDU
CƏBHƏDƏN: Erməni kəşfiyyat - diversiya qrupu təxribat törədib
Gəncə hadisələrinə görə daha 7 nəfər həbs edildi
Dünya çempionatının qalibi kim olacaq? - bugünün marağı
İbtidai insanın varlığına dair ən qədim dəlillər tapılıb
Gürcüstan parlamenti yeni hökumətə etimad göstərib
Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəsi 87 dəfə pozub
PA-nın şöbə müdiri Gəncə hadisələrindən yazdı
Ərdoğan Putinlə danışdı: Suriya ilə bağlı - Etiraz
Polkovniklərin ordenləri övladlarına təqdim edildi
Elmar Vəliyevin xəstəxanada çəkilən FOTOSU
Türkiyədə qanlı gecə: 2 il keçdi
Emin Ağalarovun toyundan - Fotolar
"Gəncə işi" - yeni həbslər var: iki sayta cinayət işi qaldırıldı
Səmra ombasının erotik fotosunu paylaşdı - FOTO
Ramil Usubov kollegiya iclası keçirir
Bakının 4 təkərli “hamamları”: PROBLEM
“Bu cinayətkarlar müsəlman deyillər...” Prezidentdən Gəncə hadisələrinə qətiyyətli mesajlar
Futbol mündialının üçüncüsü kim olacaq?
FETÖ-nün “Azərbaycan kassası” həbs olundu
“Onun adını “azar” qoydum” - ARAZ ƏLİZADƏYƏ CAVAB
Azərbaycan əhalisinin sayı 9 mln. 929,5 min nəfər
Türkiyədə fövqəladə vəziyyət rejimi ləğv edilir
Şəhid polkovniklər “Azərbaycan Bayrağı” ordenilə təltif olunub - Sərəncam
Səfir: “Türkiyədə də, Azərbaycanda da FETÖ-nün beli qırılıb”
Kılıcdaroğlu Ərdoğana 20 min dollar təzminat ödəyəcək
"Çelsi" klubu Antonio Konte ilə yollarını ayırıb- RƏSMİ
Prezident Gəncə hadisələri ilə bağlı sərt danışdı - VİDEO
Gəncədən “qırğın” reportajı: 26 şəvval 1439-da?
Elşad Miri: Məni Adnan Oktara bağlayan səbəb...
Şənbə günü hava necə olacaq?
İlham Əliyev iranlı nazirlə görüşdü
NATO-dan Bakıya şok dəstək: Tramp-Putin görüşündə də...
Hansı icra başçılarının Gəncəyə "perevod" şansı var? - ADLAR - Söylənti
Ən güclü dövlətlər: Azərbaycan 45-ci yerdə
Gədəbəydə bədbəxt hadisə: Tövlədə yanan şəxs öldü
Saxta və yanlış əlillik təyinatları üzə çıxır - ödənişlər dayandı
Gəncədə Gimnaziyanın xanım direktoru gender bərabərliyini pozur - ŞİKAYƏT
Nikol Paşinyan sərsəmlədi - Azərbaycan XİN cavabladı
İnstaqram istifadəçilərinin sayı 1 milyardı ötdü

Bütün xəbərlər

2018-SARI İT BİZƏ NƏLƏR VƏD EDİR?
love HƏR ŞEY "İT" KİMİ OLACAQ
am DİNAMİK İNKİŞAFIMIZ DAVAM EDƏCƏK
lol HEÇ VECİMƏ DƏ DEYİL
tongue AZƏRBAYCANDAN BAŞ GÖTÜRÜB QAÇACAĞAM
crying TRAMP NEFTİN QİYMƏTİNİ QALDIRMAĞA NAİL OLACAQ
what QARABAĞI GERİ ALACAĞIQ
wink SƏN SAYDIĞINI SAY, GÖR Kİ, FƏLƏK NƏ SAYACAQ
recourse DOLLAR 2 MANATDAN BAHA OLACAQ
angry ACLIQ, YOXSULLUQ GƏLİR
tongue ALLAH BİLİR OLACAĞI...

«    İyul 2018    »
BeÇaÇCaCŞB
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
 
        Ünvan: Bakı şəhəri, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan nəşriyyatı, 1-ci mərtəbə.
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Script time: [0.12661] initstartout [0.00031] initstartin [0.00059] calstart [0.00694] calend [0.00043] topnewsend [0.00404] rsssend [0.00000] ehgend [0.03105] tagsstart [0.00039] tag-initendin [0.00000] initendout [0.00001] weathend [0.00000] end [0.08283]