Bütün yenilikləri Facebook səhifənizdə izləyin. Yalnız "Bəyənirəm" edin.

01:23 - 23.11.2019  
Arif Əliyev yazdı - "REFORMA-2"
Tarix: 20-10-2019, 10:54 | Bölmə: Xəbərlər » Maraqlı

Onda mən də ilk dəfə özümə eyni sualı verdim: nə baş verir?

Arif Əliyev yazdı - "REFORMA-2"Yarım il əvvəl, Formula-1 yarışlarının növbəti Bakı mərhələsinin bitdiyi gün mən islahatlara (reformalara) həsr etdiyim bir məqalə yazmışdım və onu "Reformula 1” adlandırmışdım. Hazırkı məqaləni isə onun davamı kimi yazıram, çünki fabula da, iştirakçılar da eynidir, hətta başlığı dəyişməyə belə ehtiyac yoxdur.

***

Üç gündür ki, işimlə bağlı sıx əlaqə saxladığım xarici həmkarlar zəng edib sual verirlər: "Orada nə baş verir? İndi nə olacaq?” Dərhal bilinir ki, suallar Prezidentin sonuncu iqtisadi müşavirədə çıxışına aiddir. Hamıya bir yerdə cavab verməyə çalışacağam.

Beləliklə, NƏ baş verir?

Bu, 2016-cı ilin axırlarından hiss edilməyə və yalnız 2019-un əvvəlindən real formalar almağa başladı – söhbət dərin islahatların qaçılmaz olduğunun dərkindən gedir. Vəziyyətə nə təsir göstərdi? Çox şey. Ən vacibi isə – maliyyə sisteminin etibarlı olmaması və "neft erası”nın sonunun yaxınlaşması səbəbindən kəskin iqtisadı geriləmənin mümkünlüyü təhlükəsi; hakimiyyətdə idarəçilik mexanizminin dəyişməsi və vitse-prezidentlik institutunun formalaşdırılması ilə ölkə həyatının mühüm sahələrində paralel idarəçilik strukturlarının yaradılması; nəhayət, uzun fasilədən sonra keçirilən 2019-cu ilin yanvar mitinqində hələ də "köhnəlikdən” əl çəkməmiş hakimiyyətin "xalqı itirmək” ehtimalinin üzə çıxması.

Ardınca isə əvvəllər müşahidə edilməyən və doğrusu, çoxları üçün gözlənilməz olan hadisələr baş verməyə başladı. Fevralda Prezident qəflətən bəyan etdi ki, daha Azərbaycan xarici əlaqələr sahəsində balanslaşdırılmış siyasət yürütməyəcək, öz maraqlarına uyğun seçim edəcək; martda o, daxili siyasətdə xalqa dərin islahatlar vəd etdi və bildirdi ki, dəyişikliklərin alternativi yoxdur; apreldə dövlət başçısı cəmiyyəti bu prosesə qoşulmağa çağırdı və hökumətin fəaliyyəti üzərində ictimai nəzarəti hər yerdə gücləndirməyi tövsiyə etdi.

Bax onda mən də ilk dəfə özümə eyni sualı verdim: nə baş verir?

Maaşlar qaldırılırdı, müavinətlər və subsidiyalar artırılırdı, amma hələ havadan əsl islahatlar iyi gəlmirdi. Nə çatışmırdı? Dəqiq fəaliyyət proqramı, yuxarıların güclü siyasi iradəsi və aşağıların inamı, ictimai fəallığı.

Amma "sürünən islahatlar” adətən məhz belə baş verir. İlk vaxtlar söz-söhbət yayılır, çağırışlar səslənir, hakimiyyətin öz daxilində böyük, bəzən hətta qeyri-adekvat müqavimət doğuran tək-tük addımlar atılır, ayrı-ayrı cəhdlər göstərilir, xalq isə nə baş verdiyini hələ anlamadan, vədlərə inanmadan müşahidəçi mövqeyində qalmaqda davam edir.

Tədricən hakimiyyətin islahatçı qanadı vəziyyəti daha dərindən, hərtərəfli dərk etməyə, ayrı- ayrı addımları vahid bir xətdə birləşdirməyə başlayır və onda göz önündə ümumi mənzərə canlanır, sistemlilik yaranır.

Prezidentin 15 oktyabr müşavirəsindəki çıxışının ilk hissəsində xeyli darıxsam da, ikinci hissədə tamam canlandım: mən burada ölkə qarşısında dayanan problemlərin həllinə, islahatlara indiyədək görmədiyim sistemli yanaşma hiss etdim. Bəli, bu çıxış həyatımızın geniş panoramlı mənzərəsinin bütün künc-bucaqlarına işıq salmırdı, amma onu dinləyə-dinləyə hökumətin hansı vəzifələrə kökləndiyini,

Prezidentin ona hansı iqtisadi fəaliyyət proqramı cızdığını görürdün: islahat əleyhdarlarının müqavimətinin qırılması; korrupsiya və rüşvətxorluqla real mübarizə; dövlət tənzimləyicisi rolunda "monopoliyalardan pay ayrılması” mexanizminin deyil, vergilərin çıxış etdiyi azad iqtisadiyyat üçün bütün imkanların yaradılması; qeyri-neft sektorunun inkişafının sürətləndirilməsi; kadr siyasətində köklü dəyişikliklər, yeni təfəkkürə və yeni yanaşma tərzlərinə birmənalı üstünlük verilməsi.

Sizə bir sirrimi açmaq istəyirəm: mən az qala il ərzində bütün Prezident sərəncamlarının və fərmanlarının monitorinqini aparmışam. Bu sənədlərin müqayisəli təhlili hakimiyyətin niyyəti və iş keyfiyyətləri barədə dəqiq təsəvvür yaradır. Sənədlər arasında iki dəst üstünlük təşkil edir: birincisi – əvvəl qəbul edilmiş sərəncam və fərmanlara düzəlişlər. Onların sayı lap çoxdur və xeyli hissəsi yaxın vaxtlarda qəbul edilmiş qərarlara aiddir. Bu isə o deməkdir ki, həmin qərarlar kifayət qədər düşünülməmiş, yarımçıq şəkildə, yüksək səviyyəli mütəxəssislər cəlb edilmədən hazırlanır ki, tez-tez onlara yenidən əl gəzdirmək ehtiyacı yaranır. Diqqəti cəlb edən ikinci cəhət isə qeyri-neft sektorunun, kiçik və orta biznesin, xüsusilə kənd təsərrüfatının inkişafına yönəldilmiş sərəncam və fərmanların çoxluğudur. Lazımınca yerinə yetirildiyi təqdirdə, onlar həmin sahələrin inkişafına güclü təkan verə bilərdilər. Amma ciddi bir şey nəzərə çarpmır. Deməli, ya icraçı kadrlar bacarıqsızdırlar, ya da islahatlara bilərəkdən, düşünülmüş şəkildə mane olurlar. Prezidentin müşavirədə səsləndirdiyi: nəzərdə tutulmuş dəyişiklikləri həyata keçirilmək üçün "ortaya ciddi siyasi iradə qoyulub” sözləri məhz bu baxımdan mühüm məna kəsb edir.

 İndi bu iradəni lazımi məqamlarda nümayiş etdirmək qalır.

Nə olacaq?

Təəssüf ki, məlum rəvayətdə deyildiyi kimi, qarşımızda hələ də iki yol qalır. Cəmiyyət islahatlar prosesindən kənarda qalmaqda davam edərsə, hakimiyyətin daxilində qarşıdurmanın nə ilə nəticələnəcəyini söyləmək çətindir. Çoxları daxili narazılıqları "qarşıdurma” adlandırmağa etiraz edir, amma necə adlandırırsan adlandır, bu barədə söhbət düşəndə Prezidentin təkrar-təkrar işlətdiyi "dözülməzdir” kəlməsi müqavimətin nə dərəcədə ciddi olduğuna işarə edir.

Əgər ictimaiyyət prosesə fəal qoşulsa, qələbə birmənalı şəkildə islahatçıların tərəfində olacaq, çünki insanlar dəyişiklikləri çoxdan gözləyirlər. Prezidentin dönə-dənə ölkədə ictimai nəzarəti gücləndirməyə çağırması yuxarılarda bu resursun əhəmiyyətinin və onun işə salınmasının mühümlüyünün dərk edildiyini göstərir. Ancaq səmərəli ictimai nəzarət yalnız ölkədə güclü media və qeyri-hökumət təşkilatları mövcud olduğu şəraitdə mümkündür.

Bu gün onların böyük əksəriyyəti haldan salınıb, məcburi surətdə ya fəaliyyətini dondurub, ya da buxovlu, boyunduruqlu vəziyyətdə birtəhər özünü saxlayır. KİV-lərin tam əksəriyyəti, iri jurnalist təşkilatları məhz elə "oturduğu budağı baltalamamaq” üçün islahatlardan qaçan tərəfin nəzarəti altındadır. Ölkədə heç bir ictimai təşkilat həmin tərəfin "xeyir-duası”nı almadan dövlət qeydiyyatından keçə, rəsmən tanına bilməz. Belə şəraitdə hansı ictimai nəzarətdən ciddi danışmaq mümkündür?

Odur ki, öz planlarını həyata keçirmək üçün belə son dərəcədə mühüm resursun dəstəyini prezident yalnız o halda qazana bilər ki, ilk növbədə ölkədəki hakim media siyasəti dəyişdirilsin, ictimai təşkilatlar buxovlardan azad edilsin.

Bax onda, yəqindir ki, dəstək də olacaq, inam da.

Müəllif: Arif Əliyev

Xəbər 1329 dəfə oxunub






Oxşar xəbərlər

"Qarabağ" "Sumqayıt"a məğlub olub
Leyla Əliyeva Moskvada ikitərəfli görüşlər keçirib
Argentina 17 "siyasi" səfirini geri çağırır
“Qalatasaray” evdə “Başakşəhər”ə məğlub olub
Azərbaycan UNESKO-nun iki köməkçi orqanına üzv seçilib
Putin Mehriban Əliyevanı "Dostluq" ordeni ilə təltif edib - Foto
Göygöldə kişi meyiti tapılıb
“HYUNDAI” servis müştərisini aldadıb - Şikayət (FOTO+VİDEO)
Kəlbəcərin icra başçısı prezidenti aldadıb?! - NATAMAM DOSYE
Polşada erməni təxribatının qarşısı alındı
Azərbaycan AYİB-in donor ölkələr icmasına qoşulub
Yeni icra başçısı iki məmuru işdən çıxardı
Aygün Kazımovanın qardaşı azadlığa çıxdı
Rus səfirdən biabırçı Njde açıqlaması: “O, bizim...”
Əfv Komissiyasında yeni sədr - Ramiz Mehdiyevi kim əvəzləyəcək?
Əziz Əzizov “Korrupsiyaya qarşı mübarizə” qanununu pozub - Açıqlama
Bələdiyyə sədri qandallandı
Ata Abdullayevin Milan şousuna sərt reaksiyalar
Bakıda oğru marketin 2 işçisini bıçaqlayıb
“Hakimiyyəti populistlərə güzəştə getdim” - Sarkisyan
Türkiyənin məşhur aktrisaları Bakıya gəlir
Varlı rektorun kasıb həvəsləri: "İbrahim Cəfərov universiteti "dağıdır", "talayır" demək olarmı?
Ata Abdullayevə diplomatik pasportu kim verib? – QALMAQAL
Azərbaycanda Ombudsman dəyişir: Üç namizəd var
Dəməşq aeroportunda iranlıların qərargahı darmadağın edildi
Ayaz Mütəllibov Paşinyana sərt cavab verdi
Mehriban Əliyeva Putinlə görüşəcək
“Bu adamlar “söyüş kampaniyası” fonunda öz varlıqlarını...” - QULU MƏHƏRRƏMLİ
İcra başçısı özünə 250 minlik “Rang Rover” aldı
Zatulin: "Ancaq 5 rayon qaytarıla bilər, Qarabağı unudun"
Bakıda gəlin maşını yandı - VİDEO
ADAU-da əcnəbi tələbələrlə görüş keçirilib
Aralıq qiymətləndirmə davam edir
Prokuror naxçıvanlı iş adamını güllələyən "Hozu"ya cəza istədi
Prezident iki icra başçısının yerlərini dəyişdi
ADAU qarışdı! İbrahim Cəfərov Ağdam qaçqınına hücum çəkdi - NİYƏSİ
"SSRİ-də rusları niyə sevmirdilər... "- Pozner
Qarakənd faciəsindən 28 il ötür
Eldar Əzizov Abutalıbovun korrupsiya yuvasının “işığı”nı söndürdü
Sumqayıtda 70 illik yubiley coşqusu - FOTOLAR
Erməni tərəfi atəşkəs rejimini 23 dəfə pozub
“Space TV”dən Elçin Əlibəyli ilə bağlı – AÇIQLAMA
Ziya Məmmədovla Səfər Əbiyevi nə birləşdirir?
İRANDA GƏRGİNLİK! Etirazlara rəhbərlik edənlər edam olunacaq
Sabiq baş nazir Prorektor oldu - TƏYİNAT
Arvadı Elçin Əlibəylini döyüb xəstəxanalıq edib?
İsgəndər Həmidov siyasətdən getdi
Hicran Hüseynova Ağdama vertolyotla endi - NONSENS
"Baklift"in sabiq rəisi barəsində cinayət işi başlanıb
İsveç "WikiLeaks"in qurucusu ilə bağlı istintaqı dayandırır
Xəzər dənizində batan şəxsin meyiti tapılıb
Batan başqan Hacılının “Yeni Müsavat”a ittihamı...
Baş nazir Ayaz Mirzəyevi işdən çıxardı
Rafael Hüseynov: “Diaspor yox, diaspora yazılmalıdır”
Əliyev və Ərdoğan İpsalada “Biz hazırıq” mesajı verəcək
Prezident Pirşağı dəmir yolu stansiyasının açılışında iştirak edib- FOTOLAR
Akif Çovdarovla bağlı ilginc iddia - məktub
Ermənilər Rusiyada etiraza qalxdılar – Rusiyaya qarşı!..
"Özgün Yapı A.Ş" yolları keyfiyyətsiz materiallardan çəkir? - Foto - Video
Əlövsət Əliyevin barəsində həbs qərarı - oğlu danışdı
Sarkisyan aprel döyüşləri ilə bağlı ifadə verəcək
Agentlik rəhbərinin cinayət işi məhkəməyə göndərildi
Əhmədzadənin 26 illik xanədanlığına son qoyulur - DAHA İKİ QURUM BİRLƏŞİR
Plyonka ilə bağlı tapşırıq!
Prezident İlham Əliyev Vasif Talıbovu qəbul edib - FOTO,VİDEO
ADAU-nun prorektoru Varşavada mühazirə söyləyib
Gəncə İHB-nin Avtonəqliyyat və sərnişindaşıma idarəsinin fəaliyyətsizliyindən - ŞİKAYƏT
Şəkidə oğurluq edən şəxslər saxlanılıb
Göygölün "dımbılı cuvar"ı "ÖLÜM İŞİ"ndən necə sıyrılıb? - ŞOK FAKTLAR
Rusiya ilə heç vaxt bu ittifaqı qurmayacağam - Lukaşenko

Bütün xəbərlər

2019 - SARI QABAN NƏLƏR VƏD EDİR?
love HƏR ŞEY "QABAN" KİMİ OLACAQ
love DEMOKRATİYAYA DOĞRU BİR AZ DA İRƏLİLƏYƏCƏYİK...
am DİNAMİK İNKİŞAFIMIZ DAVAM EDƏCƏK
lol HEÇ VECİMƏ DƏ DEYİL
tongue AZƏRBAYCANDAN BAŞ GÖTÜRÜB QAÇACAĞAM
crying TRAMP NEFTİN QİYMƏTİNİ QALDIRMAĞA NAİL OLACAQ
what QARABAĞI GERİ ALACAĞIQ
wink SƏN SAYDIĞINI SAY, GÖR Kİ, FƏLƏK NƏ SAYACAQ
recourse DOLLAR 2 MANATDAN BAHA OLACAQ
angry ACLIQ, YOXSULLUQ GƏLİR
tongue ALLAH BİLİR OLACAĞI...

«    Noyabr 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
 
        Ünvan: Bakı şəhəri, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan nəşriyyatı, 1-ci mərtəbə.
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Script time: [0.31780] initstartout [0.00023] initstartin [0.00101] calstart [0.01320] calend [0.00086] topnewsend [0.00859] rsssend [0.00000] ehgend [0.01294] tagsstart [0.00111] tag-initendin [0.00000] initendout [0.00001] weathend [0.00000] end [0.27981]