Bütün yenilikləri Facebook səhifənizdə izləyin. Yalnız "Bəyənirəm" edin.

21:12 - 27.01.2020  
"Üç epizodda insan mənzərəsi" - Qulu Məhərrəmlinin yazısı
Tarix: 3-10-2019, 23:00 | Bölmə: Xəbərlər » Maraqlı

Bu mənzərənin əsas cizgisi insanın gözütoxluğu və öz nəfsinə hakim olmasıdır

"Üç epizodda insan mənzərəsi" - Qulu Məhərrəmlinin yazısıSahib kişi Zəngəzurdan qaçqın düşmüşdü, Abşeron bağlarında fəhləlik edib ailəsini dolandırırdı. Neçə il əvvəl bizim bağda yer belləməyə gəlmişdi, iş-gücü və hal-xasiyyəti xoşuma gəldiyindən dostlaşmışdıq.  Zirək, etibarlı və səmimi insan idi. Ünsiyyətcil olduğundan söhbətimiz də yaxşı tuturdu, onunla bir süfrədə oturmağın başqa ləzzəti vardı. Qohum-əqrəbanın, nəvələrin də üz-gözü ona öyrəşmişdi, doğma adam kimi qəbul edirdilər.

Yay mövsümündə daha tez-tez görüşərdik, hər addımında zəhməti olan bağın sahmanına Sahib kişi baxırdı. Bir şey qaydasında olmayanda adamı ərklə danlayırdı da. Zarafatla "bu bağ mənim pilot-layihəmdir” deyirdi.

Mənə xüsusi hörmətlə "müəllim” deyirdi.  Elə bilirdi ki, bu ölkədə məndən  nüfuzlu adam yoxdur. Ona görə də vaxtilə AzTV sədrinin məni məhkəməyə verməsindən xəbər tutanda Sahib kişi bərk dilxor olmuşdu. Bu sadə insana elə gəlirdi ki, kitab-dəftər adamına nəinki məhkəmə açmaq, heç "gözünün üstündə qaşın var” da demək olmaz.

Bir-iki ay əvvəl Sahib kişi haqqın dərgahına qovuşdu. Yaşı çox deyiliydi, amma onun avtobus dayanacağında ürək tutmasından  dünyasını dəyişməsi mənim üçün son illərin ən sarsıntılı xəbərlərindən oldu. Əziyyətlər içində yaşadığı bu dünyadan köçüb getsə də, Sahib kişidən xeyli parlaq xatirələr qaldı. O xatirələrin bir epizodu mənim üçün  daha unudulmazdır…

İş görməyə gələndə biz onunla heç vaxt pul söhbəti eləməzdik. İşi qurtarıb  gedəndə qonşuların ona verdiyi puldan bir az artıq, gec olanda isə əlavə maşın pulu da verərdim. 2-3 il əvvəl — mənim məhkəməyə gedib gəldiyim günlərin birində  Sahib kişini yola salarkən verdiyim pulu duruxa-duruxa aldı. Özümü pis hiss elədim, bir anlığa beynimdən keçdi ki, yəqin "azdır” (çünki manatın inflyasiyaya uğradığı günlər idi) deyəcək… Həmin anda onun  üzünü bir qədər yana çevirərək ciblərini eşələməsi də mənə pis gəldi. Nəhayət, Sahib kişi intizarıma son qoydu və döş cibindən dörd qatlanmış, az qala rəngi getmiş bir əzik beş manatlıq çıxarıb ürəklə mənə uzatdı:

— Müəllim, sənin işin məhkəmədədir, bunu götür, birdən lazım olar,- dedi.

*  *  *

Orta məktəbdə öyüd-nəsihət verməyi xoşlayan yaşlı bir müəllimimiz bu sözləri tez-tez işlədərdi: adamın başına nə gəlirsə, hamısı tamahının ucbatından gəlir, ona görə də həmişə tamahınıza yiyəlik edin, gözütox olun. Uşaq vaxtı bu sözlərin fərqinə çox da varmazdıq, amma bir az böyüyüb ağlımız kəsəndə gördük ki, həqiqətən, tamahkar adam öz nəfsinin quludur, artıq nəfs insanı zəlil edir.

İnsan nəfsinə hakim olmayanda, istəklərinə hədd qoymayanda, tamahına yiyəlik etməyəndə Şeytanın nökərinə çevrilir. Belədə onu ağıl, zəka, ləyaqət hissi yox, nəfsinin şiddəti idarə edir. Ətrafımızdakı eybəcərlikləri doğuran, insanları cinayət girdabına sürükləyən, vəzifədən sui-istifadəyə, rüşvətə, korrupsiyaya və s. rəvac verən məhz nəfsdir. Həyat göstərir ki, "insanların hərisliyi və tamahı onların xoşbəxt ola bilməmələrinin yeganə səbəbidir” (Fransua Fenolen) qənaəti elə-belə, boş yerdən yaranmayıb.

Yaşadığımız cəmiyyətdə pul-mal hərislərinin, vəzifəsini nərdivana çevirərək dövlətin cibinə girənlərin, bu yolla sərvət toplayanların hansı əxlaqa sahib olduqlarını, hansı oyunlardan çıxdıqlarını, hansı dəyərlərə arxa çevirdilklərini görürük. Bu adamların və onların əlaltılarının tamahkarlığının ictimai əxlaqa, geniş mənada xalqa və dövlətə necə ziyanlar vurduğunun da şahidiyik.

İnsan xislətindən doğan tamahkarlığın, hərisliyin istənilən cəmiyyətdə həndəsi silsilə ilə artması faciədir. Bu, təkcə mənəviyyatsızlığı stimullaşdırmır, həm də  insanların psixologiyasını zədələyir. Ona görə də maddiyyatın hər şeyi üstələdiyi, təmənnanın önə keçdiyi, hörmət-izzətin unudulduğu, pulun az qala hər yerdə və hər şeydə əsas meyara çevrildiyi bir cəmiyyətdə nəfsinə hakim olan gözütox və mərhəmətli insanları görəndə sevinməyə bilmirsən. Bu adamlar üçün pul (az və ya çoxluğundan asılı olmayaraq) deyil, insanlıq, ləyaqət və mərhəmət, sözün əsl mənasında, hər şeydən ucadır. Ona görə də şahidi olduğu belə insanlıq mənzərələrinə aid epizodlar yaxşı filmlər kimi heç vaxt adamın yadından çıxmır.

Birinci epizodda sadə bir insanın ağır zəhmət və alın təri ilə qazandığı gündəlik çörək pulunun bir hissəsindən ürəklə keçməsi, təkcə bədii əsərlərə düşəcək duyğusallıq və gözütoxluq nümunəsi deyil, həm də insanın içindəki mərhəmət hissinin nə qədər böyük potensialı olmasının göstəricisidir. Sahib kişinin yardım kimi təklif etdiyi və üstündə bir ümid kimi gəzdirdiyi həmin o qatlanmış beş manat bu dünyada heç nəyi həll etmir, amma insanın mənəvi gücünü göstərə bilir.

İkinci epizod Xəzər TV-də çalışdığım vaxtların məhsuludur. O zaman "Xəzər-xəbər”də 12 yaşlı İlqar adlı uşağın ağır xəstəliyi və müalicənin Almaniyada 26 min dollara mümkünlüyü barədə təsirli bir süjet verilmişdi. İki gündən sonra bir ailənin TV-yə gəlib məni soruşduğunu dedilər. Görüşdük və məlum oldu ki, onların yeganə oglu xəstə İlqarın müalicəsi üçün pul göndərib və nə üçünsə pulun mənim vasitəmlə çatdırılmasını istəyib. İzah etdim ki, ən yaxşısı pulu aparıb evdə ailənin özünə verməkdir, həm də biz bu addımı çəkib efirdə göstərsək, yaxşı olar.

Atası zəng edib oğlu ilə danışdı. Xeyriyyəçi övlad ev variantı ilə razılaşdı, amma çəkiliş aparılmasına və adının çəkilməsinə etirazını bildirdi, sadəcə prosesdə mənim də iştirakımı istədi. Məni maraq bürüdü, telefonu alıb danışdım, minnətdarlıq edib kimliyini soruşdum, gülə-gülə "bir vətən oğludur” dedi. Zəngdən sonra anası bir kəlmə əlavə etdi ki, oğlu bizneslə məşğuldur, çox da varlı deyil, özünə maşın almaq istəyirdi, amma xəstə uşağı görəndən sonra dedi ki, mən maşını bir az gec də ala bilərəm. Ananın səsində bir qram da olsun təəssüf hissi yox idi, əksinə oğlunun davranışından qürur hissi keçirdiyi aydınca duyulurdu, elə atanın  da üz-gözündən məmnunluq yağırdı.

Biz, Xəzər TV-nin o vaxtkı rəhbəri Hüseyn Dinləməzin tövsiyəsi ilə, bir fotoqraf götürüb evə getdik. Məlum oldu ki, süjet efirə gedəndən sonra bir-iki adam zəng edib uşağın vəziyyəti ilə maraqlanıb, amma hələlik ortada konkret heç nə yoxdur. Ona görə də İlqarın anası bizim gəlişimizə, xüsusən qadının əl çantasından çıxarıb stolun üstünə qoyduğu 30 min dollara övladının xilası kimi baxırdı.

Xeyriyyəçinin anası pulu verəndə oğlunun "əməliyyatdan sonra İlqara mütləq bir yaxşı velosiped də alsınlar” tapşırığını da çatdırdı. Bunu eşidən ananın hıçqırıqlar içində necə sevinclə göz yaşı tökdüyünü, xəstə İlqarın isə başını yastıqdan qaldırıb necə ümidlə gülümsədiyini və üzgün simasında gurlaşan işıq selinin necə bərq vurduğunu sözlə ifadə etmək çox çətindir…

Üçüncü epizoddakı situasiyanın, nadir hallarda olsa da, hər kəsin başına gəlməsi mümkündür… Biləcəridə yaşayan yaxın qohumgilə çatanda həyətdə təcili yardım maşınını görüb yan otağa keçdim. Amma qapılar açıq olduğundan yaşlı adamın üstünə gəlmiş həkimlə xəstənin danışığını aydın eşidirdim. Həkim xəstəni ruhlandırmağa çalışır, hər şeyin keçib-gedəcəyini deyirdi. Arada yer-yurd, qaçqınlıq söhbəti də oldu və yaşlı qohumumuz ona iynə vuran həkimin qaçqın rayondan olduğunu biləndə  xeyli ürəkləndi, "andıra qalmış öskürəyi” kəsmək üçün məsləhətlər də istədi. Danışığından həkimin xeyli bilikli və təcrübəli  olması qənaəti yaranırdı.

Qohumun oğlu həkimi yola salırdı və sağ əlini şalvarının cibində uzun müddət saxlamasından belə məlum olurdu ki, həkimə "hörmət” etməyə hazırlaşır. Nəhayət, mən olan otağın pəncərəsinin altında qohum "qəti”  hərəkətə keçib pulu həkimin cibinə basmağa çalışdı. Həkim nəzakətlə onun əlini geri qaytardı. Mən açıq pəncərədən onların heç vaxt unutmayacağım dialoqunu eşidirdim:

— Həkim, zəhmət çəkdiniz, vallah bir şey deyil, 20 manatdır…

— Ehtiyac yoxdur, o pula ağsaqqala yazdığım dərmanları alarsız!

— Siz narahat olmayın, dərman üçün pulumuz var. Bu, sizin pulunuzdur, götürün, əziyyət çəkdiniz, özünüz də bizim kimi qaçqınsız, torpaq itirmisiniz.

— Heç bir əziyyəti yoxdur, bu, mənim işimdir (ani pauza…). Bir də müəllim, biz torpaq itirmişik, ləyaqətimizi ki itirməmişik…

*   *   *

"Ləyaqətimizi ki itirməmişik” sözlərinin arxasındakı enerjini, insanın əxlaqlı davranış və düşüncəsinin istinad nöqtəsini duydunuzmu? Bəli, bir sosial varlıq kimi insanı var edən onun LƏYAQƏTidir. Adam çox şeyini itirə bilər, çox şeydən, o cümlədən var-dövlətdən  də məhrum ola bilər. O itkilərin hamısını zaman-zaman və artıqlaması ilə bərpa etmək mümkündür, amma ləyaqətini və mənliyini bada verən  adamın itirməyə başqa şeyi qalmır.

Ləyaqət isə mücərrəd anlayış deyil. Nəfsə hakim olmaq,  bu davranışın verdiyi həzzi yaşamaq, maddiyyat qarşısında əyilməmək, gözütoxluq da ləyaqətdəndir. Bu, insanlıq mənzərəsinin xoş duyğular yaradan bir cizgisidir. Və bu cizgiləri qabardan epizodların çox olması yaşadığımız cəmiyyətin ürək döyüntülərinin hələ də eşidilməsi deməkdir…

Qulu Məhərrəmli

Jurnalist, teletənqidçi, filologiya elmləri doktoru, BDU-nun professoru

Xəbər 1089 dəfə oxunub






Oxşar xəbərlər

“Əli Həsənovun himayəçiliyi altında 10 il deputat olan..."
Ədəbiyyat müəlliməsi 7200 manatı maklerə verib jurnalisti niyə şərləyir? MÜƏMMALI İTTİHAM
Ərdoğan Merkelə maraqlı hədiyyələr verib- FOTO
Çində koronavirusdan ölənlərin sayı 41-ə çatdı
İranla ticarətə davam edən ölkələrə sanksiya gəlir
Soros yeni inqilaba hazırlaşır 1 milyardlıq ŞOK PLAN
"İlkinin vəziyyəti yaxşı deyil, onu "toka" verib, dözülməz işgəncələr ediblər" Vəkildən VİDEOAÇIQLAMA
Şok fakt! Əli Həsənovun “WikiLeaks” yazışmaları da üzə çıxdı
Renka: "Mərakeşdə məni ərəb qaçırmaq istəyirdi"
Mətbuat Şurasından ƏFV - bütün KİV-lər “qara siyahı”dan ÇIXARILDI
35 saylı DSK sədri istefa verdi
Qu quşu Əməkdar artistin əlini dişlədi
Azərbaycanda qadın üç dəfə zorla ərə verilib
Hafiz Hacıyev YAP-çı opponentini NİYƏ və necə təhqir edir? - VİDEO
Goranboyun Meşəli kəndində direktor Fəxrəddin Musayevin "AİLƏ MƏKTƏBİ" - FAKTLAR
Ermənilər atəşkəs rejimini 22 dəfə pozub
AŞ PA müşahidəçiləri Bakıda görüşlərə başladı
Ermənilərdən növbəti Qarabağ təxribatı - Şuşa qalası erməniləşdirilir...
Deputatlığa namizəd Əli Həsənovun "trol şəbəkəsi"ni ifşa etdi — ŞOK FAKTLAR
Gəncədə namizədliyinə maneələr yaradılan Müzadil Həsənov MÜRACİƏT YAYDI
İlham Əliyev Davosda İsveçrə Prezidenti ilə görüşüb
ADAU rektoruna şok İTTİHAM - İntihara bais olubmuş?
Afaq Aslanın biabırçı görüntüsü yayıldı: Qara bikinidə…
“Beşiktaş” Türkiyə kuboku ilə vidalaşıb
İraq prezidenti ölkədəki etirazlarda ölənlərdən danışıb
"Moskvaya zəng edərsiniz, yoxsa Pekinə?" - İlham Əliyev Davosda cavablandırdı
ABŞ-da atışma olub, ölən və yaralananlar var - FOTO
Hadı Rəcəbli seçicilərinin sayını montaj proqramı ilə “artırdı” - FOTOLAR
İlham Əliyev BƏYAN ETDİ! "Əhalinin etimad etdiyi şəxslər seçiləcək"
Putinin yeni təyin etdiyi nazirlər.. - biri qadındır
Qondarma rejim Qarabağda "seçki" keçirməyə hazırlaşır
İranlı general niyə Elçin Quliyevin barmağına üzük taxdı? – HƏRBİ-SİYASİ ANLAMI
Sumqayıtda ağır qəza, 1 ölü 4 yaralı - FOTOLAR
Azərbaycana ət idxalı azala bilər - səbəb
Xəzər dayazlaşır: su hara yox olur?
Məşhur idmançı sərxoş halda dava saldı, həbs edildi
Dünya Səhiyyə Təşkilatı sabaha təcili iclas çağırdı
Qəbələdə bu kişi qarın içində yatır - FOTO
Vilayət Eyvazovdan polislərə sərt XƏBƏRDARLIQ
Nə qədər pensiyaçımız var ? - Açıqlanıb
Tramp: "Hazırda ABŞ-da iqtisadi bum yaşanır"
Ölkə əhalisinin sayı açıqlanıb
Araz Ağalarov Rusiyanın yeni baş naziri haqda
İranın naziri üzr istəmək üçün Ukraynaya gəldi
ABŞ səfirliyinin yanına üç raket düşdü
Əsrin ən yaxşı filmi bəlli oldu
Gəncədə NİVA ağaca belə çırpılıb - ölümə səbəb olan OLAYDAN ŞOK GÖRÜNTÜLƏR
Şahzadə Harri Böyük Britaniyanı tərk edib
YUNESKO: Dünyada jurnalistlərə qarşı cinayətlərin 90%-i cəzasız qalır
Qəbələdə adı "Qırmızı Kitab"a düşən maralları satmaq istəyən şəxs saxlanılıb
DİN Zirəddinə cavab verdi: "..yəqin yuxuda görüb"
TƏRS SİLLƏ! "Qarabağı erməniyə peşkəş verənin yanındasız, yoxsa..."
Müğənni səhnədə çıxışı zamanı üzr istədi və öldü
Sammitdə Putini “itirən” Merkel və Makron çaş-baş qaldı (fotolar)
BBC-nin baş direktoru istefaya gedir
30 il keçsə belə, onlar həbs oluna BİLƏRLƏR
Diplomatın “DİPLOMAT”I... – Elmar Məmmədyarov tikinti maqnatıdır?!
Prezident Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
“Parlament idarəçiliyinə keçməliyik” – “İroniya edənlər özlərini buraxmışlardır”
20 Yanvar faciəsi ABŞ Konqresində yad olunub
Qanlı 20 Yanvar – Millətimin müstəqilliyə gedən yolu...
Şəhidlər xiyabanında 20 Yanvar faciəsinin ildönümü ilə bağlı hazırlıq işləri yekunlaşıb
Azərbaycan XİN: Sovet ordusu Azərbaycan xalqının müstəqillik əzmini qırmaq məqsədilə qırğın törətdi
Azərbaycanlı xanım jurnalist Türkiyədə vəfat etdi - FOTO
Kirayə mənzilin alınma MƏRHƏLƏLƏRİ
Hansı rayonlara nə qədər qar yağıb?
Tramp impiçment ittihamlarını qəti rədd edib
Yunus Səfərov nə istəyir və Elmar Vəliyev niyə güllələnib? - MESAJ
Nazir əmr imzaladı - "20 YANVAR"-a GÖRƏ
İnam Kərimov FAO-nun baş direktoru ilə görüşüb

Bütün xəbərlər

2020 - SİÇAN İLİ NƏLƏR VƏD EDİR?
love HƏR ŞEY "SİÇAN" KİMİ OLACAQ
love DEMOKRATİYAYA DOĞRU BİR AZ DA İRƏLİLƏYƏCƏYİK...
am DİNAMİK İNKİŞAFIMIZ DAVAM EDƏCƏK
lol HEÇ VECİMƏ DƏ DEYİL
tongue AZƏRBAYCANDAN BAŞ GÖTÜRÜB QAÇACAĞAM
crying TRAMP NEFTİN QİYMƏTİNİ QALDIRMAĞA NAİL OLACAQ
what QARABAĞI GERİ ALACAĞIQ
wink SƏN SAYDIĞINI SAY, GÖR Kİ, FƏLƏK NƏ SAYACAQ
recourse DOLLAR 2 MANATDAN BAHA OLACAQ
angry ACLIQ, YOXSULLUQ GƏLİR
tongue ALLAH BİLİR OLACAĞI...

«    Yanvar 2020    »
BeÇaÇCaCŞB
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
 
        Ünvan: Bakı şəhəri, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan nəşriyyatı, 1-ci mərtəbə.
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Script time: [0.33983] initstartout [0.00019] initstartin [0.00069] calstart [0.00964] calend [0.00054] topnewsend [0.00385] rsssend [0.00000] ehgend [0.04872] tagsstart [0.00074] tag-initendin [0.00000] initendout [0.00001] weathend [0.00000] end [0.27544]