Bütün yenilikləri Facebook səhifənizdə izləyin. Yalnız "Bəyənirəm" edin.

04:16 - 19.01.2020  
“KÖLGƏ”DƏ GİZLƏDİLƏN MİLYONLAR…
Tarix: 20-05-2019, 10:47 | Bölmə: Xəbərlər » İqtisadiyyat

“KÖLGƏ”DƏ GİZLƏDİLƏN MİLYONLAR…Vergilər naziri Mikayıl Cabbarov son açıqlamasında Azərbaycanda kölgə iqtisadiyyatının xüsusi çəkisinin dinamikasını izləmək üçün Vergilər Nazirliyində ayrıca təhlil qrupunun yaradıldığını deyib. Nazir bildirib ki, bu qrup ilin I yarısının yekununda mövcud vəziyyət barədə ictimaiyyətə ətraflı məlumat verəcək. Onun sözlərinə görə, vergi ödəyicilərinə edilən güzəştlər hesabına "kölgədənçıxma” halları artmaqdadır.

Nazirin açıqlamasından bir qədər sonra isə deputat Çingiz Qənizadə Milli Məclisdəki çıxışında icarə müqavilələrilə bağlı məsələyə toxunub: "İcarə müqaviləsi ilə bağlı dövlət rüsumu 92 manat təşkil edır. Bir vətəndaş hansısa bir balaca yeri icarəyə verir, sonra növbəti icarəçi gəlir və o, hər dəfə 92 manat ödəyir. Bundan başqa icarə müqaviləsinə əsasən ödəmə mənbəyində 14 faiz dərəcə ilə vergi tutulur…”

İlk baxışdan bu iki açıqlama arasında əlaqə görünmür. Lakin vergi orqanları və ölkənin biznes mühitindən xəbəri olanlar çox gözəl bilirlər ki, hazırda "kölgə iqtisadiyyatı”nın özünü biruzə verdiyi istiqamətlərdən biri də Azərbaycanda ticarət, iaşə və s. obyektlərin icarəyə verildiyi zaman tərəflər arasında bağlanan müqavilələrdir.

409584947

Belə ki, Azərbaycanda sahibkarlıq subyektləri ilə icarədarlar arasında bağlanan icarə müqavilələrinin bəlkə də 90 faizindən çoxunda real icarə haqları əks olunmur. Əksər hallarda icarədara ödənilən məbləğlərdən dəfələrlə, bəzən isə 10 dəfədən də az məbləğ göstərilir. Və bunu istənilən vergi orqanı əməkdaşı gözəl bilir. Bəs bu durumun yaranmasının səbəbi nədir və sahibkarla icarədarı "kölgədən çıxarmaq” üçün hansısa addımlar atılırmı?

Əlbəttə ki, bu ölkədə heç bir kiçik sahibkar normal qanunvericilik və onun icrası mexanizmləri təmin olunduğu təqdirdə dövlətlə, vergi orqanları ilə "gizlənpaç” oynamaq, yalan məlumatlar, hesabatlar verməkdə maraqlı ola bilməz. Lakin məsələn, qanunda icarə haqqından ödəmə mənbəyində 14 faiz vergi tutulması tələbi öz əksini tapıb ki, bu faiz dərəcəsi də Azərbaycanın real biznes mühiti üçün kifayət qədər yüksəkdir.

Digər tərəfdən artıq notariusların şablon vəziyyətə saldığı müqavilələrin böyük əksəriyyətində, hətta az qala hamısında həmin 14 faizin icarədar deyil, icarəyə götürən tərəfindən ödənilməli olduğu öz əksini tapıb. Onsuz da ölkədə icarə haqları bazar reallıqları ilə uyğunluq təşkil etmir və çox yüksəkdir. Sadəcə, insanların böyük əksəriyyəti əlacsızlıqdan, iri müəssisələr, çoxsaylı iş yerləri olmadığından ticarətə, xidmətə və s. sahibkarlıq sahələrinə üz tutmalı olurlar. Bu səbəbdən obyektlərə tələb çox, təklif isə azdır. Bu da icarədarların qiymətləri yüksək saxlamasına şərait yaradır.

 

1537502048

Nəzərə alsaq ki, mərkəzdəki iri obyektlərin əksəriyyəti iri məmurlara, oliqarxlara, nisbətən kənarlarda yerləşənlərin isə böyük qismi daha aşağı ranqlı məmurlara və onların qohum-əqrəbalarına aiddir, onda bu "kölgə icarəsinin” kimlərə sərf etdiyi üzə çıxar. İcarə haqlarının reallıqdan dəfələrlə az göstərilməsi nəticəsində istənilən halda yüksək icarə haqqı, əlavə də 14 faiz ödəyən sahibkar və büdcə ziyan görmüş olur. 10 milyonlarla manat vəsait büdcədən yayındırılır. Udan isə yalnız icarədardır.

Onsuz da rentabellik səviyyəsi, gəlirləri heç də yüksək olmayan, bəzən isə ziyan edən bir çox sahibkarlıq subyektlərinin izafi xərcləri kifayət qədər çoxdur. Bu xərclərin üzərinə real icarə haqqının 14 faizi də əlavə olunarsa, mikro və kiçik sahibkarlıq subyektlərinin vəziyyəti bir qədər də ağırlaşar.

Yəqin ki, Vergilər Nazirliyinin rəhbərliyi də bunu yaxşı bilir və bəlkə də bu reallığı nəzərə alaraq sözügedən problemin üzərinə sərt şəkildə getmir. Lakin bu hal nə vaxta qədər davam edə bilər? Olmazmı ki, bu faiz dərəcəsi ən azından yarıbayarı azaldılsın?

vergiler

Eyni zamanda, qanunvericilikdə icarə haqlarından tutulan verginin ya tam olaraq, ya da heç olmasa yarısının icarədar tərəfindən ödənilməsi tələbi qoyula bilər.Əlbəttə ki, başqa variantlar da düşünmək olar. Əsas odur ki, qanunvericilikdə bu istiqamətin şəffaflığını təmin edən dəyişikliklər edilsin. Belədə həm icarədarla icarəçi "kölgədən çıxar”, həm də büdcə xeyir görər.

Əlbəttə ki, ümumilikdə ölkədə mövcud olan "kölgə iqtisadiyyatında” bu seqmentin payı heç də həlledici rol oynamır və çox da böyük xüsusi çəkiyə malik deyil. Lakin bu problemi kiçiltmək də olmaz. Çünki doğrudan da məqsəd "kölgə iqtisadiyyatının” kölgəsinin sahəsini azaltmaqdırsa, daha çox əhalinin öz halal zəhmətilə iş quran, özü ilə bərabər digər ölkə vətəndaşlarını da işlə təmin edən təbəqəsinə dəstək durmaq, belə sahibkarlara şəffaf və ədalətli rəqabət şəraiti yaratmaq lazımdır.

Yox, əgər yenə də məsələn, Vergi Məcəlləsinə mikro və kiçik sahibkarlıq subyektlərini sadələşdirilmiş vergi ödəyicisindən gəlir vergisi ödəyicisinə çevirən hiyləgər dəyişikliklər edilməsi kimi addımlar atılacaqsa və daha çox iri biznesin maraqları qorunacaqsa, "kölgə iqtisadiyyatı” çətin ki, gün işığına çıxa…

Cəlal Məmmədov

AzPolitika.info


Xəbər 1201 dəfə oxunub






Oxşar xəbərlər

Yunus Səfərov nə istəyir və Elmar Vəliyev niyə güllələnib? - MESAJ
Nazir əmr imzaladı - "20 YANVAR"-a GÖRƏ
İnam Kərimov FAO-nun baş direktoru ilə görüşüb
Şəbnəm necə də cazibədardır – FOTOLAR
Bakıda mikroavtobus piyadanı vuraraq öldürüb
Kəndə hücum edən ac canavarlar iti parçaladı
Vilayət Eyvazov müşavirə keçirdi
Nərminin qətlə yetirildiyi kənddən reportaj (FOTO/VİDEO)
Polis mayoru 10 min rüşvəti alıb yeyərkən tutuldu - FOTO
Rusiyanın yeni baş naziri təsdiqləndi
"Zirə" Rumıniya klubuna qalib gəlib
Hələbə endirilən raket zərbələri 4 nəfəri öldürüb
Prezident DTX rəhbərinə yeni vəzifə verdi
Abşeron "kraliçası"nın da biznesi ARAŞDIRILIR
Netanyahu və Putin arasında telefon danışığı olub
Gəncə şəhər icra başçısına birinci müavin təyin edilib
UEFA Ronaldoya görə sxemi dəyişdi
QMİ 20 Yanvar faciəsinin 30-cu ildönümü münasibətilə bəyanat yayıb
Rusiyada hökumət istefaya gedib
Bakı yol polisinə yeni rəis TƏYİN OLUNDU
ABŞ-İran gərginliyi neftin qiymətini “oynadır”
Polis rəisinin müavini vəzifə başında öldü
“Bibiheybət yolu”nun tam istifadəyə veriləcəyi vaxt açıqlandı
Həbs olunan icra başçısının hakim oğlu İŞƏ ÇIXMIR
Şok reaksiya! Nərminin anası Bakıdan ev istəyir
Eyni dairələrdə toqquşan tanınmışlar… – Siyahı
Paltarının yarığı bikinisinə qədər uzandı – Foto
Nizaməddin Quliyevin müstəntiq oğlu işdən çıxarılıb
Avropa İttifaqı ilə saziş NİYƏ yubanır?
Səhiyyə Nazirliyi yeni virusla bağlı əhaliyə müraciət edib
Gəncə Dövlət Universiteti qapıları yenə açdı - MEDİATUR
Rusiya hökuməti tam tərkibdə istefa verdi
Baş prokurorun müavini: Ötən il 9 vəzifəli şəxs həbs olunub
Rüstəm Usubovun cəzalandırmaq istədiyi vəkilə medal verildi
Əfv Komissiyasının yeni sədri kim olacaq?
Daşkəsən polisi özbaşına ovçuları yaxalayıb
Xaçmazda ev oğruları saxlanıldı
"DSK-nı məscidə çevirən Dilşad Abbasova Prezidentə qarşı gedir" — Zahir Əzəmət
İlham Əliyev Ermənistanın yalanlarını faktlarla ifşa etdi
Kəlbəcərlilərin daha bir Millətvəkilliyinə adayı qeydə alındı - O ŞAİRDİR
Efirdə rüsvayçılıq! "Ayıb olsun sənə, özgə kişini saxlayırsan"
Afət Telmanqızı və Ləman Ələşrəfqızı REAL-dan ayrıldı
“Ünvanlı sosial yardım proqramı genişləndiriləcək”
Sahil Babayev: “Ötən il DOST iş mərkəzləri 38 min iş yeri yaradıb”
"Sizə cərimə yazılacaq” - Sığorta şirkətləri vətəndaşları hədələyir
Mehriban Əliyeva Xoşbəxt Yusifzadəni təbrik etdi
İcbari tibbi sığorta üzrə xidmətlər zərfi təsdiq edildi
Generalın adı 3 milyonluq mənzil qalmaqalında hallanır
Yeməkdən sonra isti çay içməyin!
İrəvanın iddiaları gülüş hədəfinə çevrildi - “Rusiya olmasaydı...”
İran Kanadanın bütün nümayəndələrinə viza verib
Fəridə Əzizova jurnalistləri məhkəməyə verib
Qanunları heçə sayan “efir müstəntiqləri”
Vilayət Eyvazov generalın qardaşını işdən çıxardı
Xoşbəxt Yusifzadə “Heydər Əliyev” ordeni ilə təltif edilib
Qəbul qaydalarına dəyişikliklər haqqında Nazirlər Kabinetinin qərarının İZAHI
Vasif Talıbov “Şərəf” ordeni ilə təltif edildi
Roman Qriqorçuk "Astana"dan ayrıldı - Rəsmi
Prezident yanında 2019-cu ilin yekunlarına həsr olunmuş müşavirə keçirilib
ŞOK SİYAHI! Hansı məmur və deputatlar ADAU-dan "sosial yardım" alır?
“Donald Trampı Ağ Evdən qovacam”
“Ana, məni zorlayıblar” – 18 yaşlı qız özünü öldürdü
Bakıda Ermənistan konfetləri satılır - FOTO
153 “qəhrəman... - “BANK STANDARD”I müflis edənlərin ŞOK SİYAHISI
35 SAYLI DAİRƏDƏ “ATƏŞKƏS” POZULDU – İqbal Ağazadə icra başçısını təhdid etdi
Suares dörd ay futbol oynamayacaq
Xəlifə Haftar və Faiz Sarac bu gün Moskvada görüşə bilər
Nərminin qatil hadisəni kameraya da çəkib
İranın yeganə qadın olimpiya medalçısı Avropaya sığındı - Sərt danışdı
Gəncənin 500 minlik DYP rəisi HARA BAXIR? - Rəhim Zalovun zabitləri niyə belə anarxistdir?

Bütün xəbərlər

2020 - SİÇAN İLİ NƏLƏR VƏD EDİR?
love HƏR ŞEY "SİÇAN" KİMİ OLACAQ
love DEMOKRATİYAYA DOĞRU BİR AZ DA İRƏLİLƏYƏCƏYİK...
am DİNAMİK İNKİŞAFIMIZ DAVAM EDƏCƏK
lol HEÇ VECİMƏ DƏ DEYİL
tongue AZƏRBAYCANDAN BAŞ GÖTÜRÜB QAÇACAĞAM
crying TRAMP NEFTİN QİYMƏTİNİ QALDIRMAĞA NAİL OLACAQ
what QARABAĞI GERİ ALACAĞIQ
wink SƏN SAYDIĞINI SAY, GÖR Kİ, FƏLƏK NƏ SAYACAQ
recourse DOLLAR 2 MANATDAN BAHA OLACAQ
angry ACLIQ, YOXSULLUQ GƏLİR
tongue ALLAH BİLİR OLACAĞI...

«    Yanvar 2020    »
BeÇaÇCaCŞB
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
 
        Ünvan: Bakı şəhəri, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan nəşriyyatı, 1-ci mərtəbə.
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Script time: [0.34980] initstartout [0.00022] initstartin [0.00126] calstart [0.01469] calend [0.00094] topnewsend [0.00641] rsssend [0.00000] ehgend [0.03099] tagsstart [0.00094] tag-initendin [0.00000] initendout [0.00001] weathend [0.00000] end [0.29430]