Bütün yenilikləri Facebook səhifənizdə izləyin. Yalnız "Bəyənirəm" edin.

04:34 - 23.04.2019  
XXI əsrin GMO bəlasından necə xilas olaq?
Tarix: 16-10-2018, 15:08 | Bölmə: Xəbərlər » İqtisadiyyat

Bazarlarda tüğyan edən, süfrələrimizə ayaq açan geni dəyişdirilmiş məhsulların xərçəngin artmasında, müxtəlif xəstəliklərin yaranmasında rolu böyükdür

XXI əsrin GMO bəlasından necə xilas olaq?Müasir dövrümüzün qlobal bəlalarından biri də Genetik Modifikasiya olunmuş Orqanizmlərdir (GMO). Orqanizm dedikdə, bu həm insan, həm heyvan, həm də bitki ola bilər. Geni dəyişdirilmiş, yəni genetik  modifikasiyaya uğramış  bitki növü artıq soyuğa, həşəratlara və gəmiricilərə qarşı  davamlı olur. İstehsal zamanı məhsuldarlıq artır, itki çox aşağı olur.

Bu səbəbdən fermerlər GMO məhsullar yetişdirməkdə maraqlıdırlar. Həmçinin heyvan yemlərinin də GMO-lu olması onların orqanizmində bəzi dəyişikliklərə səbəb olur. GMO-nun insan orqanizminə zərərli olması da artıq araşdırmalar nəticəsində sübut olunub.

Xarici ölkələrdə GMO məhsulları xüsusi qaydada markalanır və ilk baxışdan alıcıya bu malın GMO olub-olmaması haqqında informasiya verilmiş olur. Ölkəmizdə isə bu cür çeşidləmə həyata keçirilmir. Xüsusən kənd təsərrüfatı məhsulları bazarlarında GMO məhsulları seçmək çətindir.

Bəs görəsən, hansı məhsullar ekoloji baxımdan daha təmiz sayılır, yerli, yoxsa xarici? GMO daha çox hansı meyvə-tərəvəzdə aşkarlana bilər və alıcılar onu necə ayırd edə bilərlər?

"Yeni Müsavat”ın müxbiri paytaxtın ən böyük kənd təsərrüfatı bazarlarından biri olan "8-ci kilometr” bazarına baş çəkərək bu suallara cavab tapmağa çalışıb.

Qeyd etdiyimiz  kimi, bazarlarda heç bir məhsulun üzərində onun GMO olub-olmamasını bildirəcək bir etiket vurulmayıb. Bununla belə, məhsulların heç də hamısının ekoloji baxımdan yararlı olmadığı hər kəsə bəllidir. Lakin problem odur ki, alıcılar buna fərq qoymadan daha çox görünüşcə gözəl olan meyvə-tərəvəzləri almağa üstünlük verirlər.

Satıcılar deyir ki, bazarda GMO məhsullara tələbatı artıran əsas məqam alıcıların məhsul alarkən onun görünüşünə fikir verməsidir: "Hamı standart, eyni boyda və üzərində bir nöqtə belə olmayan, qabığı parlaq olan meyvə  almaq istəyir. Aydın məsələdir ki, bu cür məhsullar GMO-dur. Təbii şəkildə  yetişən meyvələrdə adətən çürük də ola bilər, qurd da, ləkə də. Ancaq insanlar bu cür məhsulları almaq istəmirlər. Görünüşü gözəl olan o meyvələrdə isə dad yoxdur".

Digər bir satıcı isə kartofun da  GMO-ya məruz qaldığını və bazardakı məhsulların böyük əksəriyyətinin bu növdən olduğunu vurğuladı: "Ən çox kartofların geni dəyişdirilir. Məqsəd daha dözümlü və gec xarab olan məhsul əldə etməkdir. Xaricdən idxal olunan kartofların əksəriyyəti bu baxımdan ekoloji sağlam deyil. Dünyada bəlkə də ən dadlı kartof Gədəbəy kartofudur. Bəzi ölkələrdən idxal olunan kartoflar yeməkdə saatlarla bişsə də yenə də çiy qalır. Məhz bu GMO əlamətidir. Yerli kartof isə qısa zamanda yumşalır, hətta dağılır. Hökumətin kartof idxalı ilə bağlı rüsumu artırması bu milləti xilas edən bir  qərar oldu, GMO-lu məhsullar bazarda azaldı. İndi yerli fermerlər daha həvəslə istehsal edib bazarı təmiz məhsulla təmin edəcəklər”.

Satıcılar pomidor alarkən də diqqətli olmağı, üstü qırmızı, içi isə sarı damarlarla əhatə olunan lətsiz pomidorlardan istifadə etməməyi tövsiyə etdilər.

Həmsöhbət olduğumuz alıcılar da qidaların keyfiyyəti, xüsusən də meyvə-tərəvəzin ekoloji təmizliyi ilə bağlı çox  narahat olduqlarını və seçim etməkdə çətinlik çəkdiklərini bildirdilər. Onların sözlərinə görə, bu baxımdan yerli məhsullara daha çox üstünlük verirlər. Çünki idxal məhsulları ölkəyə gətirilərkən yetərincə  yoxlanmır, müayinələr aparılmır.

Mövzu ilə bağlı "Yeni Müsavat”a danışan Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov  da artıq GMO-nun zərərli olması ilə bağlı fikrin təsdiq olunduğunu bildirdi: "GMO məhsulları sırf pul qazanmaq hərisliyi ilə insanların müdaxiləsi nəticəsində yaranmış məhsullardır və heyvan genlərinin bitkilərə keçirilməsi yolu ilə əldə edilir.  10 il olar ki, ölkəmizdə ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı haqqında qanun qəbul olunub. Həmin qanunda genetik modifikasiya olunmuş məhsullar ekoloji təmiz olmayan məhsul kimi nəzərdə tutulur. Həmin qanunda GMO məhsullarının markalanması da qeyd olunub. Çox təəssüf ki, bu  cür əhəmiyyətli bir qanunun işlək mexanizmi yoxdur və genetik modifikasiya olunmuş məhsullar markalanmır. GMO-nun lobbiçiliyini aparan bir çox qurumlar var, o cümlədən Ümumdünya Ticarət Təşkilatı. Onlar dəfələrlə bizim ofisimizdə olublar və məni fikrimdən daşındırmağa çalışıblar ki, guya GMO yaxşıdır”. 

Ekspertin sözlərinə  görə, bəzi hallarda hətta laboratoriyalar GMO məhsullarını ayırd etməkdə çətinlik çəkirlər: "Əhali bu haqda bir çox nəzəri məlumatlara sahib olsa da, GMO-nu ayırd etmək çox çətindir. Mən Azərbaycanda mövcud olan laboratoriyaları test etmək üçün xaricə səfərimdə 5 növ  GMO məhsul gətirdim. Azərbaycanda bu məhsulları GMO-nu yoxlayan laboratoriyara verdim. Laboratoriyalardan biri qeyd etdi ki, burada GMO var, digəri isə müəyyən edə bilmədi. Mən ondan sonra anladım ki, ölkədəki laboratoriyalar məhsullara mükəmməl şəkildə nəzarət edə bilmir. Çox təəssüf ki, bazarlarımızda belə məhsullar satılır. Milli Məclisdə deputat Eldar İbrahimov  GMO-nun əleyhinə olan adamdır. Lakin dövlət qurumlarında olan adamlar arasında GMO-nun tərəfdarları var və məni tənqid edirlər. Əgər haqlı olsaydılar və GMO yaxşı olsaydı, BMT-nin ”Ətraf mühitin və biomüxtəlifliyin qorunmasına dair" beynəlxalq sənədi və ondan irəli gələn yüzlərlə ölkənin ratifikasiya etdiyi Karfagen  protokolu olmazdı. Ölkə başçısının da GMO-nun qarşısının alınması üçün verdiyi sərəncamlar var. Əlbəttə, GMO-nun yaxşı tərəfləri də var, məsələn, insulin GMO-dan alınır. Yalnız bunun üçün təklif olunmasını alqışlamaq olar. Lakin kənd təsərrüfatı məhsullarında bu, yolverilməzdir. O bitkinin ki, içindən toxum çıxmır və ya toxumu olsa da əkəndə məhsul bitmir, deməli, onlar GMO məhsullardır. Azərbaycan bazarında qarpız, kartof, pomidor kimi məhsulların bir qismi genetik modifikasiya olunub. GMO-nun ziyanı artıq sübut olunub. Ən qorxulusu odur ki, insanların nəsilartırmaq qabiliyyətinin azalması, xərçəngin artması, müxtəlif xəstəliklərin yaranmasında GMO-nun da təsiri var".

Fotolar müəllifindir


Xəbər 1029 dəfə oxunub






Oxşar xəbərlər

Azərbaycanlı kriminal avtoritet güllələnərək ÖLDÜRÜLDÜ
Suriyada PKK tərkibində yeni erməni terror qrupu yaradılır
Analitik material: Ukraynanın şoumen prezidenti
Araz Əlizadə: "Dallarına şalvar ala bilmirlər, amma it saxlayırlar"
Pərviz Şahbazov: "Neftin qiyməti qənaətbəxşdir"
Sabah Azərbaycanda intensiv yağış yağacaq
Prezident Şri-Lankalı həmkarına başsağlığı verib
İmişli Rayon İHB-yə yeni müavin təyin olunub
Azərbaycan-Türkiyə birgə hərbi təlim keçirəcək - VİDEO
AXH-nin parçalanması reallaşır - daha bir ayrılıq toplantısı...
Cəbhədə erməni təxribatları davam edir
“Bakıda Soyqırımı muzeyi yaradılsın!” - Deputat ÇAĞIRIŞ ETDİ
“Bolton planı” “Lavrov planı”na qarşı - Gərginlik
ABŞ-dan bəzi ölkələrə NOTA: "İran neftini almayın!"
Dünyada 263 milyon marixuana istifadəçisi var
Elinanın çantasına psixotrop tabletkanı KİM və niyə qoyub? – Xalidə Bayramovaya AĞIR suallar? + VİDEO
Vladimir Zelenski “exit poll”un nəticələrini şərh edib
Devrilmiş prezidentin evindən 115 milyon dollar pul çıxdı
Zelenski baş prokuroru vəzifəsindən uzaqlaşdıracaq
Eldar Namazov: “Bu, Azərbaycan üçün növbəti siyasi tələdir”
Paşinyan Azərbaycanı bu səbəbə görə müharibəyə çəkir
“Azərbaycanı boğa bilməyənlər...” – Deputatdan açıqlama
Cavid Qurbanova yeni səlahiyyət verildi
Cahangir Əsgərovun qızının milyonları üzə çıxdı
Bakıda fəhlə 13-cü mərtəbədən yıxılaraq ölüb
Zelenski Poroşenkonu yenəcəksə - cinayət işləri açılacaq
Kamal Kılıçdaroğluna Ankarada belə hücum etdilər - VİDEO
10 min dollardan çox kredit borcu olanlara da güzəşt ediləcək
Azərbaycan XİN Şri-Lankada törədilən terror aktlarını pisləyib
Qarabağlı aviasiya marşalının ən böyük sirri... - FOTOLAR
Gülnar Səmanın kitabının təqdimatı keçiriləcək
İkram Rəhimovun məhkəməsində “Hürriyyət”in adı niyə çəkilib? - ŞOK AÇIQLAMA
"Azərbaycan dilinin Orfoqrafiya Normaları” təsdiqlənib
Xaricdən avtomobil gətirən şəxslər əlavə ödənişlərə məcbur edilir /FAKTLAR
Generaldan proqnoz: "Rusiya parçalanacaq"
"Yasin Quliyevin ABŞ-da oxumasına dəstək olaq" – Qubad İbadoğlu
Baş nazir elektrik enerjisi ilə bağlı qərara dəyişiklik etdi
Meriya Bəhram Bağırzadə və Tahir İmanova yer bəyəndirə bilmir
ABŞ-da hücum hazırlayan məktəbli qızlar saxlanılıb
Meksikada zavodda yanğın baş verib
"Bacısına dovşan şəkli göndərib"- qanlı hesablaşma
"Yuventus" ardıcıl 8-ci dəfə İtaliya çempionu olub
Xameneyini təhqir edən alimə 13 il həbs cəzası verildi
Əhmədzadələri və quda Rüstəmovu "erməni izi" də vurdu...
2-ci dünya savaşında jurnalist kimi çalışan agent qadın – Fotolar
Bakıda dəhşət – Dayı azyaşlı bacısı qızını zorladı
Nazir müavini Qubada vətəndaşları qəbul edib
Rusiyada işləyən vətəndaşlarımıza ŞAD XƏBƏR
AXH Qarabağ forumu keçirir
“Gənc qızları rayonlardan Bakıya gətirib fahişəliyə cəlb edirlər” - Deputat
Ucqar rayonlara sulu qar və qar yağıb
ADAU-da 4 xarici dildə konfrans keçirilib
İsmayıllıda narkotik satan şəxslər saxlanılıb
“Valideyn daim müəllim, sinif rəhbəri ilə ünsiyyətdə olmalıdır” – Nazir
Gürcüstan PA-nın rəhbəri istefa verib
Qadın sürücünü təhqir edən Zakir Fərəcovun əmisi oğludur (VİDEO)
Makron PKK/PYD terrorçularını Yelisey sarayında qəbul etdi
Vəhşi it körpəni beşikdən oğurladı - VİDEO
İmamoğlu Ərdoğanı hava limanında qarşıladı- VİDEO
Sənay Qəhrəmanlıya hücum edənə 15 sutka verildi
MKİ direktoru: “İran və Rusiyaya qarşı daha çox pul və vaxt ayırmışıq”
İcra başçısı prezidentə niyə yalan məlumat verdi? – “Su problemi yoxdur…”
Binəli Yıldırımdan İmamoğlunun qələbəsi ilə bağlı tvit
“O qız qardaşımın gənclik səhvidir” — Nazpəri
Fuad Abbasova ağır ittihamlar: "Sən Azərbaycan vətəndaşlığı olan erməni terrorçususan"
Fuad Qəhrəmanlının qızına hücum edən saxlanıldı
"Mən də bilirəm, Amerikanın paytaxtı Nyu-Yorkdur" — Şəbnəm yenə “gül vurdu”
“Demokratik.Az”-a qarşı sifarişli Qətnamə - “Ə + Ə = 2000” DÜSTURU
"İmişlidə Prezidentin layihəsinə ciddi təhlükə var"
Əli İnsanova... zəng çatmır; o müxalifətçiləri umsuq etdi

Bütün xəbərlər

2019 - SARI QABAN NƏLƏR VƏD EDİR?
love HƏR ŞEY "QABAN" KİMİ OLACAQ
love DEMOKRATİYAYA DOĞRU BİR AZ DA İRƏLİLƏYƏCƏYİK...
am DİNAMİK İNKİŞAFIMIZ DAVAM EDƏCƏK
lol HEÇ VECİMƏ DƏ DEYİL
tongue AZƏRBAYCANDAN BAŞ GÖTÜRÜB QAÇACAĞAM
crying TRAMP NEFTİN QİYMƏTİNİ QALDIRMAĞA NAİL OLACAQ
what QARABAĞI GERİ ALACAĞIQ
wink SƏN SAYDIĞINI SAY, GÖR Kİ, FƏLƏK NƏ SAYACAQ
recourse DOLLAR 2 MANATDAN BAHA OLACAQ
angry ACLIQ, YOXSULLUQ GƏLİR
tongue ALLAH BİLİR OLACAĞI...

«    Aprel 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
 
        Ünvan: Bakı şəhəri, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan nəşriyyatı, 1-ci mərtəbə.
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Script time: [0.22985] initstartout [0.00017] initstartin [0.00092] calstart [0.01144] calend [0.00068] topnewsend [0.00592] rsssend [0.00000] ehgend [0.00893] tagsstart [0.00081] tag-initendin [0.00000] initendout [0.00001] weathend [0.00000] end [0.20093]