Bütün yenilikləri Facebook səhifənizdə izləyin. Yalnız "Bəyənirəm" edin.

21:33 - 24.05.2019  
ABŞ yeni "silah"la hücuma keçdi - 40 illik embarqonun qaldırılmasının sirri
Tarix: 4-01-2016, 12:09 | Bölmə: Xəbərlər » Dünyada

Dünya bazarında neftin qiymətinin aşağı düşdüyü bir şəraitdə ABŞ-ın Avropaya neftlə dolu tankerini göndərməsi dünyanın, xüsusilə də neft gəlirlərindən məhrum olmuş ölkələrin əsas müzakirə mövzusuna çevrilib. 

ABŞ yeni "silah"la hücuma keçdi - 40 illik embarqonun qaldırılmasının sirriDünyanın supergücünü hətta neftin qiymətinin pik həddə qalxdığı dövrdə bazara çıxarmadığı "qara qızılı”nı məhz indi, neftin "su qiymətinə” satıldığı bir vaxtda bazara çıxarmasının siyasi motivlərlə bağlı olduğu artıq heç kimdə şübhə doğurmur. Yalnız 40 illik fasilədən sonra ABŞ neftin ixracına tətbiq etdiyi embarqonu ləğv edib və ilk neft partiyasını Texas  ştatından İtaliya limanına - İsveçrə-Niderland birgə şirkəti olan "Viol” üçün göndərib. Növbəti tanker isə bu günlərdə hərəkətə keçəcək. 

Eyni vaxtda sanksiyaların ləğvi ilə əlaqədar Avropa bazarının İran neftini qəbul etməsi və Tehranın qiymət 20 dollara düşsə belə, neft hasilatını artıracağını bəyan etməsi dünyada yeni situasiya yaradıb. İranın Neftkimya ticarət şirkətinin direktoru Mehdi Şərif Niknafs deyib ki, onun şirkəti artıq satışdan gələn ilk ödənişi İspaniya banklarının birindəki hesabına alıb. "Bu, beş il sürən sanksiyaların ləğvindən sonra İran neftinin ilk ixracıdır”, - deyə o, qeyd edib. Düzdür, ABŞ İranı yeni sanksiyalarla təhdid edir, lakin bu hədələrin İran  neftinin ixracına təsir edəcəyi inandırıcı görünmür. Mövcud vəziyyət digər neft ölkələri ilə yanaşı, Azərbaycan üçün də yeni situasiya yaradır. Ekspertlər  xüsusilə də ABŞ neftinin dünya bazarına çıxmasını ciddi hadisə  sayır. 

Sabiq maliyyə  naziri, "Ekonomiks” Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri Fikrət Yusifov Musavat.com-a mövcud vəziyyəti şərh edərkən öncə xatırlatdı ki, ABŞ son onillliklər ərzində uzaq perspektivlərə hesablanmış siyasi gedişlərlə bir çox istəklərini reallaşdıra bilib: "Belə siyasi gedişlərin ən böyük uğuru isə Sovetlər Birliyini möhkəm valyuta gəlirlərindən məhrum etmək yolu ilə çökdürmək olmuşdu. Bu gün dünya siyasi və iqtisadi müstəvisində hegamonluğunu davam etdirən ABŞ öz mövqeyini daha da möhkəmləndirmək və hər kəsi özü ilə hesablaşdırmaq yolunda ciddi addımlar atır. Sovetlər Birliyinin dağıdılmasında istifadə olunmuş taktika daha geniş və müfəssəl bir formada Rusiyaya qarşı işə salınıb. ABŞ-in neft ixracına qoyulmuş 40 illik qadağanın ləğv edilməsi və İran neftinin ixracına qoyulan embarqonun aradan qaldırılması, bunların eyni vaxtda baş verməsi nə qədər təsadüf ola bilərdimi? Başqa bir misal. ABŞ-n ən yaxın tərəfdaşı sayılan Səudiyyə Ərəbistanı 2016-cı il büdcəsində büdcə gəlirlərinin 64%-i səviyyəsində kəsr proqnazlaşdırmağa məcbur oldu. Buna səbəb neft gəlirlərinin kəskin azalmasıdır. Ancaq Səudiyyə Ərəbistanının OPEK-dəki aparıcı rolu və ora üzv olan ölkələrə təsir gücü imkan verir ki, neftin qiymətinin dünya bazarlarında qaldırılması yolunda zəruri ola biləcək qərarlar qəbul etsin. O isə bunu etmək əvəzinə, öz büdcəsini fantastik həddə kəsrlə planlaşdırır və birdən-birə ölkə daxilində benzinin qiymətini 40% qaldırır. Bütün bunlar ABŞ-ın istəyinə uyğun olaraq atılan addımlardır. Yəni bu addımlarla Səudiyyə Ərəbistanı öz müttəfiqinin istəyini reallaşdırır. Bu istəyin mahiyyəti isə çox sadədir - neftin qiymətlərinin maksimum aşağı salmaq yolu ilə ipə-sapa yatmayan Rusiyanı ram etmək və daha real olan isə onu birdəfəlik çökdürmək”. 

F.Yusifovun fikrincə, bu yolda hələ ki, hər şey ABŞ-n cızdığı senari ilə gedir: "Neftin qiymətləri sürətlə 20 dollar hədəflərinə üz tutub və çox güman ki, bu qiymətlərin həmin səviyyədə saxlanılması müddətinin də qısa olmayacağı proqnozlaşdırılıb”. 

Bu vəziyyətdə Azərbaycanı gözləyən perspektivlərə gəldikdə, sabiq nazir bildirdi ki, neftin qiymətləri ətrafında baş verənlərlə əlaqədar bir neft ölkəsi olaraq biz də bir xeyli gəlirlərdən məhrum olmuşuq: "Baş verən proseslərin acı nəticələri artıq bizdə də özünü göstərməyə başlayıb. Manat bu günlərdə öz dəyərinin 50%-ə qədərini elə bu səbəbdən itirdi. Çıxış yolu isə ixracyönlü məhsulların istehsalını maksimum stimullaşdırmaqdan, turizmi inkişaf etdirməkdən, tranzit yükdaşımalara geniş meydan açmaq yolu ilə ölkəyə daha çox valyuta axınını təmin etməkdən keçir”.

İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin (İSİM) rəhbəri Vüqar Bayramov isə açıqlamasında neftin bolluğuna diqqət çəkərək bildirdi ki, hal-hazırda dünya neft içərisində üzür: "Gündəlik istehlak 94 milyon barreldən az olan dünya bazarında təklif 97 milyon barreldən çoxdur. Hər gün dünya bazarında 3 milyon barrel artıq neft çıxarılır. Bu isə qiymətin aşağı düşməsinin əsas iqtisadi səbəblərindədir. Doğrudur, hasilatın çox olmasının siyasi səbəbləri də var. Amma reallıq bundan ibarətdir ki, neft hasilatı və təklifi yüksək olaraq qalmaqdadır. 

Gündəlik 9.3 milyon barrel xam neft hasil edən ABŞ-ın Avropa bazarına çıxması neftin qiymətinə iqtisadi təsirdən daha çox psixoloji təzyiq göstərir. Birləşmiş Ştatların gündə 7 milyon barrel neft idxal etməsinə baxmayaraq, okeanın o tayından köhnə qitəyə neft ixracı həyata keçirilməkdidr. ABŞ eyni zamanda idxalın struktrunu da şaxələndirilməsinə nail ola bilib. 2008-ci ildən sonra gündəlik idxalınin 7.8 milyon barrel azaldan Birləşmiş Ştatların neft importunda heç bir ölkə dominant deyil. ABŞ idxalında 12 faizlə ən yüksək paya malik olan Kanadanı 11 faizlə Sədiyyə Ərəbistanı və digər ölkələr izləyir. Deməli, idxalda praktik olaraq heç bir ölkədən asılı olmayan Birləşmiş Ştatlar Avropa bazarına çıxmaqla qiyməti diqtə edən gücdür. OPEK və xüsusən də Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ bazarını itirməkdən ehtiyatlanaraq okeanın o tayından gələn müsiqi ilə "oynayır”. 

Bu baxımdan neftin qiymətlərinin kəskin azalmasında və dünya bazarında "qara qızıl” bolluğunun yanaşmasına baxmayaraq, ötən ay keçirdiyi yığıncaqda OPEK hasilatın azaldılması deyil, artırılması haqda qərar qəbul etdi. Bu da 2016-cı ildə neftin qiymətinin yükəsələcəyinə ümidli olan ölkələri və şirkətləri xeyili bədbinləşdirdi. ABŞ və İranın Avropa bazarına çıxışı neftin dünya bazar qiymətinin yaxın müddətdə artmayacağından xəbər verməklə yeni və daha kəskin qiymət azalmalarının olacağını da istisna etmir. Güman edilir ki, neft bazarındakə təklif təzyiqi qiymətlərin azalmasını şərtləndirəcək”. 

V.Bayramov bildirdi ki, neftin dünya bazar qiymətinin azalması və aşağı səviyyədə qalması Azərbaycan iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərir: "Neftin dünya bazar qiyməti yüksək olan dövrlərdə ixracatının 95 faizini neft və neft məhsulları təşkil edən ölkəmizin gəlirləri son 1 ildə 3 dəfə azalıb. Manatın devalvasiyası Azərbaycan ÜDM-nin son 1 ildə dollar ifadəsində 2 dəfə azalmasına səbəb oub. 

Bu baxımdan neftin dünya bazar qiyməti aşağı qaldıqca bu, iqtisadiyyatımıza mənfi təsir göstərmərklə daxildə valyuta qıtlığı yaradacaq. Bu isə manata olan təzyiqin daha artmasına səbəb olacaq. Əslində, neftin dünya bazar qiymətinin azalması Azərbaycan üçün bütün sahələrə əhatə edəcək islahatların aparılması üçün mesaj olmalıdır. İndiki mərhələdə parallel olaraq iki fəaliyyəti həyata keçirilməsinə ehtiyac var. ÜDM-də xarici borcun payının 20 faiz olduğunu nəzərə alsaq, Azərbaycanın daha 10 milyard dollar xarici borc cəlb etməsi borc asılılığmızı artırmayacaq. Bu xarici borcun payının beynəlxalq maliyyə qurumları tərəfindən tövsiyə edilən həddə olmasına imkan yaradacaq. Qeyd etmək lazımdır, xarici borcun ÜDM-də payına görə Azərbaycan MDB-də ən yaxşı göstəricilərə malik olan dövlətlərdəndir. Bu isə borclanma limitimizin olmasından xəbər verir. 

Təbii ki, 80-100 milyard dollarlıq borcun alınması ilə bağlı fantastik təkliflər heç bir halda müzakirə edilə bilməz və bu ölkəni ciddi borc asılılığına sürükləyə bilər. Məqbul borclanma valyutaya olan cari tələbin ödənilməsi üçün vacibdir. Buna parallel olaraq isə xarici ticarət daxil olmaqla iqtisadiyyatın bütün sektorlarındakı monopoliya tamamilə aradan qalıdırlmalıdır. Azərbaycan iqtisadiyyatının tamamilə liberallaşması və elektronlaşması həyata keçirilməlidir”. 

İqtisadçı vəziyyətdən minimum itkilərlə çıxmaq üçün aşağıdakı amilləri də nəzərə almağı vacib sayır: "Azərbaycanın Dünya Ticarət Təşkilatına üzvlük prosesi sürətləndirilməlidir. Kadr potensialının artırılması daxil olmaqla hökumət strukturlarını əhatə edəcək struktur islahatıarın genişləndiriıməsinə ehtiyac var. İslahatlar strateji hədəflərə çatmaq üçün vacibdir. Çünki geniş miqyaslı islahatlar qısa deyil, orta və uzun müddət ölkəyə valyuta daxil olmasına imkan verir. Bu baxımdan, borclanma taktiki, islahatlar isə strateji əhəmiyyət daşımalıdır. Yalnız bu halda Azərbaycan neftin dünya bazar qiymətinin aşağı düşməsinin iqtisadiyyata təsirlərini minimumlaşdıra bilər. Bütün hallarda isə neftin dünya bazar qiymətinin aşağı düşməsi fonunda öncədən proqnozlaşdırıldığı kimi bu il iqtisadi baxımdan asan olmayacaq”.

Faktiki olaraq ABŞ rəqiblərini və ya maraqları kəsişən ölkələri yeni "silah”la - neftlə vurmağa başlayıb. Şübhə yoxdur ki, bu, dolların kəskin bahalaşmasından sonra neft ölkələrinə, xüsusilə də ABŞ-ın əbədi rəqibi Rusiyaya qarşı hesablanmış ssenaridir. Ancaq Azərbaycan da bu prosesdə xeyli vəsaitdən məhrum olacaq…
Xəbər 2259 dəfə oxunub






Oxşar xəbərlər

“CUPPULU XAN”IN ARAŞDIRMASI – Və “DYP mafiyası”nın məğlubedilməzliyi
Göygöl polisi məktəblilərlə tədbir keçirib
“Hələ ölməmişəm...” - Könül Xasıyeva
Vəkili Fuad Abbasovla görüşdü və açıqlama verdi
Azərbaycan gözəlinə 10 min manat mükafat veriləcək
Qazaxda oxla öldürülmüş 5 insanın sümükləri tapılıb
Gəncə Kitab Klubu “5 İllik Yubiley”ini keçirdi
Azərbaycan müharibəyə hazırlaşır - İDDİALAR
Poltavada Albert-Gülağa müəmması... -İDDİA
Xədicə İsmayıl Ramil Səfərovu təhqir etdi - Cavab
Fuad Abbasovun hüquqlarını müdafiə komitəsi yaradılıb
Prezident sərəncam imzaladı
Rüfət Quliyevi kim və niyə danışdırır? – Siyasilərin fikri
Müğənni AzTV-nin studiyasına “Jeep” ilə girdi
Qafqaz zubrları Azərbaycan təbiətinə buraxıldı
Zaminlikdən imtina etməyin yolları
Bu maşınların istifadəsi qadağan ediləcək
Barama İnnovasiya və Sahibkarlıq Mərkəzi artıq Lənkəranda!
Erməni bacı-qardaş Azərbaycandakı yarışda
Zaqatalanı talayan Əhmədzadələrin üçüncüsü kimdir?
Ermənilərə satılan iki xainin miskin hekayəsi - Şok faktlar
Ərdoğan Trampla bu tarixdə görüşəcək
Ermənistan çıxılmaz siyasi panikaya girdi
"Mey mayın 24-ü istefaya getdiyini bəyan edə bilər"
Fəzail Ağamalı: “Qraçov Elçibəyə zəng vurub dedi ki...”
"Laçın" Ticarət Mərkəzinin sahibinin oğlu həbs edildi
“Bizə Qarabağı azad etmək üçün çox uzun vaxt verməyəcəklər” – Polkovnik
Mübariz İbrahimovdan yazan psixoloq: “Mən sülh istəyirəm”
İcra başçısına zərfdə güllə göndərdilər - FOTO
ƏHƏD ABIYEVƏ MÜRACİƏT! "DAŞKƏSƏNİN ADI DƏYİŞDİRİLSİN!"
Abşeron İHB-nin "Demokratik.Az"-a qarşı şikayəti rədd edildi
Şirəliyevin Mehmanla şəkil məsələsi - Səhiyyə danışmanı əsas sualları cavabsız qoydu
‘Azərbaycanda nəyin qiyməti azalıb?! - Deputat
Generalın həbsdə olan qardaşı azadlığa buraxılıb
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
İcra başçısının birinci müavini vəzifəsindən alındı
Erməni TƏXRİBATI: Qarabağda qondarma respublikaların “futbol çempionatı” keçiriləcək
“Huawei” əməliyyat sisteminin adı məlum oldu
İran yeni hərbi birləşmənin anonsunu verdi
Zaur Əliyev: ““Hayastan” ölkəsi erməni keşişlərin uydurmasıdır"
Sovetski sakinləri Məhkəmədən və Əziz Əzizovdan narazıdır – VİDEO
Mingəçevirdə "Korrupsiya işi" aparılan şəxs vəzifəyə təyin olundu
Suriyada iki raket mərmisi partlayıb
Tehran Universiteti Türk dili bölməsini açmağa hazırdır
Donald Tramp İrlandiyaya səfər edəcək
Nazir müavini: “Diqlasdakı yanğınla bağlı istintaq gedir”
Türkiyə gəmisi atəşə tutuldu, yaralılar var
"RAİ" Fuad Abbasovla bağlı bəyanat yaydı - RƏSMİ
Ağdaşda “Xaş-xaş 2019” - 1 tona yaxın narkotik məhv edildi
Maduro Bakıya gələcək
Blogger Oqtay Şirəliyevlə şəkil çəkdirdi və lağlağı yazdı
Paşinyan “Qarabağ klanın” ittiham etdi
Petro Poroşenkoya cinayət işi açılıb
“Arsenal”ın Mxitaryan adlı “kədəri” və ya yalanın beləsi...
Prezident marketə girib, qiymətlərlə maraqlandı
Əfsanəvi Tu-134 təyyarəsi sonuncu reysini uçub
Hakimlərin sayı 200 nəfər artırılır – Ramiz Rzayev
Fuad Abbasovla bağlı ŞOK İNFORMASİYA - DÖYÜLƏRƏK HƏBS OLUNUB
İsgəndər Həmidov xəstəxanalıq oldu - ÜRƏKTUTMA
Baş yol polisinə qarşı "köhnə yazı" - Generalın "biznes imperiyası"nın siyahısı TƏKRAR yayıldı
Abşeronda bələdiyyə sədri qadının evini 130 minə başqasına satıb – Şikayət
Gəncədə "Xəzər Lada"nın "qoçuları" Qarabağ əlillərini döydü
Gəncə gəncləri ADA Universitetində - Möhtəşəm Gənclər Konfransı
Səhiyyə Nazirliyindən anasına pulsuz müalicə tələb edən etirazçıya cavab
"ABŞ hələlik İranla MÜHARİBƏ etməyəcək" - Osman Nərimanoğlu yazdı
“KÖLGƏ”DƏ GİZLƏDİLƏN MİLYONLAR…
Tacikistanda İŞİD üzvü olmuş məhbuslar qiyam qaldırıb
"Qarabağ" üçün 13 potensial rəqib
"Emin 444"-ün ölümü - Həbs edilən dünya çempionunun ayağındakı bıçaq izi..
Gəncə Təhsil İdarəsinin əməkdaşı itkin düşüb - FOTOSU

Bütün xəbərlər

2019 - SARI QABAN NƏLƏR VƏD EDİR?
love HƏR ŞEY "QABAN" KİMİ OLACAQ
love DEMOKRATİYAYA DOĞRU BİR AZ DA İRƏLİLƏYƏCƏYİK...
am DİNAMİK İNKİŞAFIMIZ DAVAM EDƏCƏK
lol HEÇ VECİMƏ DƏ DEYİL
tongue AZƏRBAYCANDAN BAŞ GÖTÜRÜB QAÇACAĞAM
crying TRAMP NEFTİN QİYMƏTİNİ QALDIRMAĞA NAİL OLACAQ
what QARABAĞI GERİ ALACAĞIQ
wink SƏN SAYDIĞINI SAY, GÖR Kİ, FƏLƏK NƏ SAYACAQ
recourse DOLLAR 2 MANATDAN BAHA OLACAQ
angry ACLIQ, YOXSULLUQ GƏLİR
tongue ALLAH BİLİR OLACAĞI...

«    May 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
 
        Ünvan: Bakı şəhəri, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan nəşriyyatı, 1-ci mərtəbə.
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Script time: [0.70717] initstartout [0.00019] initstartin [0.00084] calstart [0.03662] calend [0.00069] topnewsend [0.00556] rsssend [0.00000] ehgend [0.24317] tagsstart [0.00077] tag-initendin [0.00000] initendout [0.00001] weathend [0.00000] end [0.41927]