Bütün yenilikləri Facebook səhifənizdə izləyin. Yalnız "Bəyənirəm" edin.

08:07 - 22.10.2019  
Tramp İranda hakimiyyəti dəyişə biləcəkmi?
Tarix: 30-04-2019, 08:59 | Bölmə: Xəbərlər » Dünyada

Vaşinqtonun Tehrana qarşı addımlarının arxasında dayanan faktorlar

Tramp İranda hakimiyyəti dəyişə biləcəkmi?İranın xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif ABŞ-ı Tehranın beynəlxalq neft ticarətinə maneə törətmək istəyərək, "İranı diz çökdürməyə” və Tehran hökumətini devirməyə çalışmaqda ittiham edib. "Amerikanın Səsi”nin məlumatına görə, ABŞ-ın Fox telekanalına müsahibəsində Zərif deyib ki, İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu, ABŞ-ın milli təhlükəsizlik müşaviri Con Bolton və Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin liderindən ibarət "B komandası” prezident Donald Trampı "onun istəmədiyi qarşıdurmaya” sürükləməyə çalışır.

Sitat: "Onlar ABŞ-ı azından İran rejimini dəyişmək məqsədilə müharibəyə sürükləməyə çalışırlar”.

Fox telekanalına müsahibə verən milli təhlükəsizlik müşaviri Con Bolton isə ABŞ-ın məqsədinin rejimi deyil, onun davranışını dəyişməkdən ibarət olduğunu deyib. O, xüsusilə nüvə silahları və ballistik raket sınaqlarını vurğulayıb.

Zərifin ittihamlarını "tamamilə mənasız və dezinformasiya yaymaq cəhdləri” adlandıran Bolton deyib ki, "İran xalqı daha yaxşı hökumətə layiqdir”.

Qeyd edək ki, ABŞ-İran münasibətləri ötən həftə Vaşinqtonun İrana qarşı sanksiyaları sərtləşdirməsindən sonra daha da pisləşib. Belə ki, Tramp ötən ilin noyabrında İrana qarşı elan edilmiş neft embarqosu zamanı 8 ölkəyə İrandan neft almaqla bağlı tanınan güzəşti ləğv edib. Mayın əvvəlindən etibarən bu ölkələr İrandan neft alacaqları təqdirdə ABŞ sanksiyaları ilə üzləşəcək. İran hakimiyyəti isə bu qərarı tənqid edərək Fars körfəzində yerləşən Hörmüz boğazını bağlayacağı ilə hədələyib. Hörmüz boğazı dünyada neft ticarətinin həyata keçirildiyi əsas nöqtələrdən bildirir. Hazırda Yaxın Şərqdə ixrac olunan neftin 40 faizə qədəri bu boğazdan daşınır. Boğaza nəzarət isə İran ordusunun əlindədir.

Trampın sonuncu qərarından sonra İran XİN rəhbəri yerli İRİB agentliyinə müsahibəsində ölkəsinin nüvə silahlarının yayılmamasına dair sazişdən çıxa biləcəyini bildirib. "İslam Respublikasının seçimləri çoxdur və ölkə rəsmiləri onları nəzərdən keçirir... və nüvə silahının yayılmamasına dair saziş də onlardan biridir” - Zərif dövlətə məxsus İRİB agentliyinə müsahibəsində deyib.

Xatırladaq ki, uzun çəkən danışıqlar prosesindən sonra 2015-ci ildə İran və "altılıq” ölkələri - ABŞ, Rusiya, Çin, Britaniya, Fransa və Almaniya - arasında nüvə anlaşması imzalanıb. Ancaq 2017-ci ilin yanvarında ABŞ prezidenti kimi fəaliyyətə başlayan Tramp bu sazişi tənqid edib, ötən ilin mayında isə Vaşinqton sazişdən çıxıb. Ancaq digər ölkələr, o cümlədən 3 Avropa ölkəsi sazişdə qalıb. İndi isə Tehran İran və Avropa arasında ticarətdə vəd edilmiş ödəniş mexanizmi ilə bağlı ləng irəliləyişi tənqid edir.

Məsələ ondadır ki, Tramp İrana qarşı sanksiyaları yenidən bərpa etdikdən sonra və hər dəfə yeni sanksiyalar qəbul edəndə Vaşinqton administrasiyası bəyan edib ki, sanksiyaların əsas məqsədi İranda hakimiyyəti dəyişmək deyil, rəsmi Tehranı iqtisadi cəhətdən zəiflətmək, onun Yaxın Şərqdəki fəallığını qarşısını almaq, islamçı müqavimət qruplarına dəstəyini dayandırmaq, raket proqramını məhdudlaşdırmaq məqsədi güdür.

Ancaq iranlılar buna inanmır. Məsələ ondadır ki, hər nə qədər Vaşinqton təkzib etsə də, xüsusən də Trampın iqtidarda olduğu dövrdə Tehrana qarşı atılan addımlar İranda hakimiyyətin dəyişdirilməsinə xidmət edir. Əlbəttə, indi söhbət ənənəvi metoddan, yəni birbaşa hərbi müdaxilədən getmir - baxmayaraq ki, daha əvvəl, xüsusən də Corc Buşun hakimiyyəti illərində belə plan vardı.

Amerikalıların İrana qarşı yalnız bir dəfə hərbi müdaxilə cəhdi olub. İslam inqilabından sonra Tehranda ABŞ səfirliyinin ələ keçirilib əməkdaşları girov götürüldükdən sonra Pentaqon İrana qısa müddətli müdaxilə planı hazırlayıb. "Qartal pəncəsi” əməliyyatına əsasən ABŞ hərbi təyyarələri və vertolyotları 25 aprel 1980-ci ildə İran ərazisinə daxil olub sürətli əməliyyatla Tehranda girovları azad etməli idi. Ancaq İranın mərkəzində Təbəs çölündə yerləşən köhnə hərbi aerodroma enən ABŞ hərbi qüvvələri qəflətən qalxan qum fırtınasına məruz qalır və Tehrana hazırlanan əməliyyat uğursuzluğa düçar olur. İranlılar bunu həm də Allahın inayəti olaraq təqdim edir. Sonrakı 40 ildə nədənsə amerikalılar İrana qarşı hərbi müdaxiləyə cəhd etməyiblər.

Ancaq bunun əvəzinə Vaşinqton Tehrandakı islamçı hökumətin devrilməsi üçün baş verən hərəkatlara dəstək verib. Məsələn, 2017-ci il dekabrın 29-da İranda baş verən etirazlara Vaşinqtondan açıq dəstək gəlib. Məşhəddə başlayan etirazlar sonradan ölkənin bütün şəhərlərinə, o cümlədən Tehrana yayılmışdı və şüarlar da getdikcə siyasiləşirdi. Həmin vaxt ABŞ prezidenti Donald Tramp və Dövlət Departamenti ayrılıqda açıqlamalar yayaraq İrandakı etirazçılara dəstək verirdi.

Yeri gəlmişkən, 2017-ci ilin iyununda, yəni İrandakı etirazlardan 6 ay əvvəl ABŞ prezidenti Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsində İran əməliyyatları bölümünə Hizbullahın əfsanəvi komandiri İmad Muğniyyənin və bin Ladenin öldürülməsi əməliyyatlarına rəhbərlik edən Maykl D’Andreanı rəhbər təyin edib. Yaxın Şərqdə uzun illər xidmət etmiş və İslam dinini qəbul eləmiş, "Ayətullah Mayk” ləqəbli bu şəxs bölgədə gizli sui-qəsdlərin və əməliyyatların əsas aktyorlarından hesab olunur. Həm də həmin vaxt media yazırdı ki, ciddi kəşfiyyat işi təcrübəsi olan bu şəxsin əsas vəzifəsi İranı "içəridən qarışdırmaq” olacaq.

Daha sonra İranda bir neçə silahlı hücum həyata keçirilib. İran rəsmiləri ehtimal edir ki, İslam Respublikası əleyhdarları olan qüvvələrə Vaşinqton stimul verir. Yeri gəlmişkən, ötən ilin yanvarında Con Bolton İran hakimiyyətini devirmək üçün silahlı mübarizə aparan "Xalqın Mücahidləri” təşkilatının qurultayında iştirak edərək inqilabın 40-cı ilini Tehranda keçirəcəklərini bəyan etmişdi.

Aprelin 8-də ABŞ prezidenti İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunu (Sepah Pasdaran İnqilabi İslami və ya sadəcə, Sepah - K.R.) terrorçu təşkilat kimi tanıyan qərarı imzalayıb. Eyni zamanda Trampın qərarında Sepahın xaricdə əməliyyatlar üçün ixtisaslaşmış "Qüds” briqadası da terrorçu təşkilat siyahısına daxil edilib.

ABŞ prezidenti deyib ki, bu qərarın əsas səbəbi İranın qlobal terrorizmi dəstəkləməsi və bu fəaliyyəti Sepahın aparmasıdır. Onun sözlərinə görə, bu qərar İrana qarşı təzyiqin həcmini daha da böyüdəcək. Donald Tramp deyib ki, bu qərara əsasən, Sepahla əməkdaşlıq edənlər terrorizmə dəstək vermiş sayılacaq.

İran parlamenti isə buna cavab olaraq ABŞ ordusunu "terror təşkilatı” kimi tanıyan qanun qəbul edib. Təbii ki, bu qarşılıqlı "tanımalar” iki ölkə arasında güc qurumlarını münaqişənin ortasına atır. İndi formal olaraq hər iki ölkənin silahlı qüvvələri bir-birini vurmaq üçün hüquqi əsasa sahibdir. Lakin aydındır ki, ABŞ və İran ordusunun qarşı-qarşıya gəlib savaşması uzaq ehtimaldır. Sözsüz ki, son iki ildə qeyd olunan hərəkətlər birbaşa olmasa da, dolayısı ilə iki ölkəni gərginliyə çəkir. Vaşinqton birbaşa hərbi müdaxilə olmadan İran daxilindəki müxalif qrupları, o cümlədən narazı etnik qrupları islamçı hakimiyyətə qarşı qaldırmaq, həmçinin iqtisadi vəziyyətin pisləşməsi, sosial problemlərin artmasını hakimiyyətin zəiflədilməsi, hətta daha dərinə gedib hakimiyyətin devrilməsinə qədər irəliləməsini arzulayır.

Xəbər 889 dəfə oxunub






Oxşar xəbərlər

Qubada avtomobil oğrusu tutulub
Real TV Mirşahinin diplomatik qalmaqala səbəb ola biləcək verilişini sildi
Pakistan prezidenti Bakıya səfər edəcək
“Ded Xasan”ın qətlini kim sifariş verib? – “Lənkəranski” versiyası alt-üst oldu
Əli Kərimli niyə elə etdi, bəs ona qarşı niyə belə etdilər...
Baş nazirin qosqoca müavinləri vəzifələrindən getdi - SƏRƏNCAMLAR
Hafiz Hacıyev qardaşını itirdi
“Beşiktaş” klubuna yeni prezident seçilib
Milli Şuranın 19 oktyabr aksiyasına digər partiyalardan: "Belə olsun istəmirik!"
Parisdən Bakıya qəfil zəng - İrəvan və Xankəndi şokda
Rusiyanın “ən təhlükəli” hərbi gəmisi...
18 illik şöbə müdiri işdən çıxdı
Zidan "Real"ın "Malyorka"ya məğlubiyyətini şərh edib
Bakının ən qəribə küçə adları (SİYAHI)
YAP bəyanat yaydı: "Qanuni hakimiyyətin devrilməsi çağırışları ölkənin konstitusion quruluşuna qəsddir"
Cəlilabad Təhsilində nə baş verir? - QALMAQAL
ABSURD - İş adamı baş redaktorun həbsini istəyir
Arif Əliyev yazdı - "REFORMA-2"
Razılaşdırılmamış aksiyada saxlanılan Əli Kərimli və digərləri sərbəst buraxıldı
“Bu özbaşınalığa görə kim məsuliyyət daşımalıdır?” - Əli Həsənov
"60 nəfər saxlanıldı" - Rəsmi açıqlama
"Qanunsuz aksiya cəhdinin qarşısı alınıb, saxlanılanlar var" - BŞBPİ-dən Açıqlama
İcazəsiz mitinqə görə bağlanan stansiyalar açıldı
“19 oktyabrda qarşıdurma baş verərsə, məsuliyyəti onlar daşıyacaq”
Oliqarx məmurların sonu çatdımı? – Ekspertdən
Doğrudanmı Yaxın Şərqdə “Kürd səhifəsi” çevrilir...
"Bakı xəbər"-də MÜƏMMA" - "v ne ştatnik" müxbir siyasi yazıları niyə oğurlayır ?
Türkiyəni niyə sevməliyik? - publisist baxışı
“MTN çetesi”nin ifşasının 4 ili - Ekspert dəyərləndirir
Zahid Oruc: “Dəyişikliklər qaçılmazdır”
Azərbaycanda qoyun və inəklərin sayı AÇIQLANDI
Azərbaycanlı Ukraynada Baş prokurorun müavini oldu - FOTO
Mətbuat Şurası da toplanıb
Keçmiş maliyyə naziri iqtisadi tənəzzüldən gileyləndi - TƏHLİL
GƏNCƏ MÜSTƏQİLLİK GÜNÜ BAYRAQSIZ QALDI
Leyla Əliyevanın 18 Oktyabr hədiyyəsi – VİDEO
Tanınmış simalar Əli Həsənovu yağmaladı: "İslahatların önündəki əngəllər və ya altdan-altdan iş görənlərin izi ilə...
“Yol Polisinə dəstək” qrupları yaradıldı
ADAU-nun rektoru Belarusdadır
Tramp: "İŞİD tam nəzarət altındadır"
Prezidentin mesajları: vətəndaş rifahı, yeni kadrlar, şəffaflıq...
"Dövlət Nəzarət Təhlükəsizlik Departamenti"nin rəhbəri həbs olunub - Rəsmi
Prezidentdən mətbuatdan silah kimi istifadə edənlərə XƏBƏRDARLIQ!
12 milyona çılpaq soyundu – FOTO
Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini bərpa etməsindən 28 il ötür
Karateçimiz Ayxan Mamayev xəstəxanaya yerləşdirildi
Prezident Saleh Məmmədovu qəbul etdi (YENİLƏNİB)
Vahid Əhmədov: “..gənc kadrlar vəzifəyə gətiriləcək”” - VİDEOMÜSAHİBƏ
Samir Feyruzun yazısı: Ən çox şantaj edilən məmurlar kimlərdir?
Daşkəsəndə polis yanan avtomobili belə söndürdü - VİDEO
Fövqəlnazir Goranboyda icra başçısının "zapravka" tikintisini durdurdu - Merin şəriki də var
"İslahatları gözdən salmaq istyirlər ki, oturduğu kreslonu..."
Şəbnəm Tovuzlu Hacı Ramazandan danışdı: "Bu adamı tanımıram"
SƏNİN ŞƏRƏFİNƏ, CƏNAB GENERAL!
Dünya ölkələrinin telefon kodları - SİYAHI
Vilayət Eyvazov generalı təqaüdə göndərdi
Azərbaycan nefti bahalaşdı
Trampın Ərdoğana yazdığı “çox ağır” məktub açıqlandı
İran daha bir Fransalı elm adamını həbs edib
Sabiq deputat Rafael Cəbrayılov milyonluq mülklərini satır
Klinsmann Ekvadorun baş məşqçisi olacaq
“Rəsulzadə-Elçibəy yolu” ifadəsinin anlamı nədir?
31 il sonra şok etiraf: "Qarabağ savaşını mən başlatdım" - Video
Göygöl SSİ-nin ÖZBAŞINALIĞI HARA GEDİR? Dımbılı cuvar Əhmədzadəni cadu-piti etdirib? - SƏHİH DETALLAR
Fuad Qəhrəmanlı barəsində cinayət işi başlanıldı
Prezident: "Hökumətin bəzi üzvləri digər üzvləri tərəfindən şantaj edilir"
İstanbul universitetinin müəllimi ADAU-da mühazirə oxuyub
Meliorasiya və Su Təsərrüfatı ASC-yə 7 milyon manat ayrıldı
"Belə etmək istəsələr..." - Deputat müxalifəti hədələdi
Azərbaycan meyvə-tərəvəz ixracından gəlirini 14% artırıb

Bütün xəbərlər

2019 - SARI QABAN NƏLƏR VƏD EDİR?
love HƏR ŞEY "QABAN" KİMİ OLACAQ
love DEMOKRATİYAYA DOĞRU BİR AZ DA İRƏLİLƏYƏCƏYİK...
am DİNAMİK İNKİŞAFIMIZ DAVAM EDƏCƏK
lol HEÇ VECİMƏ DƏ DEYİL
tongue AZƏRBAYCANDAN BAŞ GÖTÜRÜB QAÇACAĞAM
crying TRAMP NEFTİN QİYMƏTİNİ QALDIRMAĞA NAİL OLACAQ
what QARABAĞI GERİ ALACAĞIQ
wink SƏN SAYDIĞINI SAY, GÖR Kİ, FƏLƏK NƏ SAYACAQ
recourse DOLLAR 2 MANATDAN BAHA OLACAQ
angry ACLIQ, YOXSULLUQ GƏLİR
tongue ALLAH BİLİR OLACAĞI...

«    Oktyabr 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
 
        Ünvan: Bakı şəhəri, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan nəşriyyatı, 1-ci mərtəbə.
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Script time: [0.35633] initstartout [0.00023] initstartin [0.00102] calstart [0.01274] calend [0.00074] topnewsend [0.00708] rsssend [0.00000] ehgend [0.04804] tagsstart [0.00090] tag-initendin [0.00000] initendout [0.00001] weathend [0.00000] end [0.28553]