Bütün yenilikləri Facebook səhifənizdə izləyin. Yalnız "Bəyənirəm" edin.

08:30 - 26.06.2019  
Tramp İranda hakimiyyəti dəyişə biləcəkmi?
Tarix: 30-04-2019, 08:59 | Bölmə: Xəbərlər » Dünyada

Vaşinqtonun Tehrana qarşı addımlarının arxasında dayanan faktorlar

Tramp İranda hakimiyyəti dəyişə biləcəkmi?İranın xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif ABŞ-ı Tehranın beynəlxalq neft ticarətinə maneə törətmək istəyərək, "İranı diz çökdürməyə” və Tehran hökumətini devirməyə çalışmaqda ittiham edib. "Amerikanın Səsi”nin məlumatına görə, ABŞ-ın Fox telekanalına müsahibəsində Zərif deyib ki, İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu, ABŞ-ın milli təhlükəsizlik müşaviri Con Bolton və Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin liderindən ibarət "B komandası” prezident Donald Trampı "onun istəmədiyi qarşıdurmaya” sürükləməyə çalışır.

Sitat: "Onlar ABŞ-ı azından İran rejimini dəyişmək məqsədilə müharibəyə sürükləməyə çalışırlar”.

Fox telekanalına müsahibə verən milli təhlükəsizlik müşaviri Con Bolton isə ABŞ-ın məqsədinin rejimi deyil, onun davranışını dəyişməkdən ibarət olduğunu deyib. O, xüsusilə nüvə silahları və ballistik raket sınaqlarını vurğulayıb.

Zərifin ittihamlarını "tamamilə mənasız və dezinformasiya yaymaq cəhdləri” adlandıran Bolton deyib ki, "İran xalqı daha yaxşı hökumətə layiqdir”.

Qeyd edək ki, ABŞ-İran münasibətləri ötən həftə Vaşinqtonun İrana qarşı sanksiyaları sərtləşdirməsindən sonra daha da pisləşib. Belə ki, Tramp ötən ilin noyabrında İrana qarşı elan edilmiş neft embarqosu zamanı 8 ölkəyə İrandan neft almaqla bağlı tanınan güzəşti ləğv edib. Mayın əvvəlindən etibarən bu ölkələr İrandan neft alacaqları təqdirdə ABŞ sanksiyaları ilə üzləşəcək. İran hakimiyyəti isə bu qərarı tənqid edərək Fars körfəzində yerləşən Hörmüz boğazını bağlayacağı ilə hədələyib. Hörmüz boğazı dünyada neft ticarətinin həyata keçirildiyi əsas nöqtələrdən bildirir. Hazırda Yaxın Şərqdə ixrac olunan neftin 40 faizə qədəri bu boğazdan daşınır. Boğaza nəzarət isə İran ordusunun əlindədir.

Trampın sonuncu qərarından sonra İran XİN rəhbəri yerli İRİB agentliyinə müsahibəsində ölkəsinin nüvə silahlarının yayılmamasına dair sazişdən çıxa biləcəyini bildirib. "İslam Respublikasının seçimləri çoxdur və ölkə rəsmiləri onları nəzərdən keçirir... və nüvə silahının yayılmamasına dair saziş də onlardan biridir” - Zərif dövlətə məxsus İRİB agentliyinə müsahibəsində deyib.

Xatırladaq ki, uzun çəkən danışıqlar prosesindən sonra 2015-ci ildə İran və "altılıq” ölkələri - ABŞ, Rusiya, Çin, Britaniya, Fransa və Almaniya - arasında nüvə anlaşması imzalanıb. Ancaq 2017-ci ilin yanvarında ABŞ prezidenti kimi fəaliyyətə başlayan Tramp bu sazişi tənqid edib, ötən ilin mayında isə Vaşinqton sazişdən çıxıb. Ancaq digər ölkələr, o cümlədən 3 Avropa ölkəsi sazişdə qalıb. İndi isə Tehran İran və Avropa arasında ticarətdə vəd edilmiş ödəniş mexanizmi ilə bağlı ləng irəliləyişi tənqid edir.

Məsələ ondadır ki, Tramp İrana qarşı sanksiyaları yenidən bərpa etdikdən sonra və hər dəfə yeni sanksiyalar qəbul edəndə Vaşinqton administrasiyası bəyan edib ki, sanksiyaların əsas məqsədi İranda hakimiyyəti dəyişmək deyil, rəsmi Tehranı iqtisadi cəhətdən zəiflətmək, onun Yaxın Şərqdəki fəallığını qarşısını almaq, islamçı müqavimət qruplarına dəstəyini dayandırmaq, raket proqramını məhdudlaşdırmaq məqsədi güdür.

Ancaq iranlılar buna inanmır. Məsələ ondadır ki, hər nə qədər Vaşinqton təkzib etsə də, xüsusən də Trampın iqtidarda olduğu dövrdə Tehrana qarşı atılan addımlar İranda hakimiyyətin dəyişdirilməsinə xidmət edir. Əlbəttə, indi söhbət ənənəvi metoddan, yəni birbaşa hərbi müdaxilədən getmir - baxmayaraq ki, daha əvvəl, xüsusən də Corc Buşun hakimiyyəti illərində belə plan vardı.

Amerikalıların İrana qarşı yalnız bir dəfə hərbi müdaxilə cəhdi olub. İslam inqilabından sonra Tehranda ABŞ səfirliyinin ələ keçirilib əməkdaşları girov götürüldükdən sonra Pentaqon İrana qısa müddətli müdaxilə planı hazırlayıb. "Qartal pəncəsi” əməliyyatına əsasən ABŞ hərbi təyyarələri və vertolyotları 25 aprel 1980-ci ildə İran ərazisinə daxil olub sürətli əməliyyatla Tehranda girovları azad etməli idi. Ancaq İranın mərkəzində Təbəs çölündə yerləşən köhnə hərbi aerodroma enən ABŞ hərbi qüvvələri qəflətən qalxan qum fırtınasına məruz qalır və Tehrana hazırlanan əməliyyat uğursuzluğa düçar olur. İranlılar bunu həm də Allahın inayəti olaraq təqdim edir. Sonrakı 40 ildə nədənsə amerikalılar İrana qarşı hərbi müdaxiləyə cəhd etməyiblər.

Ancaq bunun əvəzinə Vaşinqton Tehrandakı islamçı hökumətin devrilməsi üçün baş verən hərəkatlara dəstək verib. Məsələn, 2017-ci il dekabrın 29-da İranda baş verən etirazlara Vaşinqtondan açıq dəstək gəlib. Məşhəddə başlayan etirazlar sonradan ölkənin bütün şəhərlərinə, o cümlədən Tehrana yayılmışdı və şüarlar da getdikcə siyasiləşirdi. Həmin vaxt ABŞ prezidenti Donald Tramp və Dövlət Departamenti ayrılıqda açıqlamalar yayaraq İrandakı etirazçılara dəstək verirdi.

Yeri gəlmişkən, 2017-ci ilin iyununda, yəni İrandakı etirazlardan 6 ay əvvəl ABŞ prezidenti Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsində İran əməliyyatları bölümünə Hizbullahın əfsanəvi komandiri İmad Muğniyyənin və bin Ladenin öldürülməsi əməliyyatlarına rəhbərlik edən Maykl D’Andreanı rəhbər təyin edib. Yaxın Şərqdə uzun illər xidmət etmiş və İslam dinini qəbul eləmiş, "Ayətullah Mayk” ləqəbli bu şəxs bölgədə gizli sui-qəsdlərin və əməliyyatların əsas aktyorlarından hesab olunur. Həm də həmin vaxt media yazırdı ki, ciddi kəşfiyyat işi təcrübəsi olan bu şəxsin əsas vəzifəsi İranı "içəridən qarışdırmaq” olacaq.

Daha sonra İranda bir neçə silahlı hücum həyata keçirilib. İran rəsmiləri ehtimal edir ki, İslam Respublikası əleyhdarları olan qüvvələrə Vaşinqton stimul verir. Yeri gəlmişkən, ötən ilin yanvarında Con Bolton İran hakimiyyətini devirmək üçün silahlı mübarizə aparan "Xalqın Mücahidləri” təşkilatının qurultayında iştirak edərək inqilabın 40-cı ilini Tehranda keçirəcəklərini bəyan etmişdi.

Aprelin 8-də ABŞ prezidenti İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunu (Sepah Pasdaran İnqilabi İslami və ya sadəcə, Sepah - K.R.) terrorçu təşkilat kimi tanıyan qərarı imzalayıb. Eyni zamanda Trampın qərarında Sepahın xaricdə əməliyyatlar üçün ixtisaslaşmış "Qüds” briqadası da terrorçu təşkilat siyahısına daxil edilib.

ABŞ prezidenti deyib ki, bu qərarın əsas səbəbi İranın qlobal terrorizmi dəstəkləməsi və bu fəaliyyəti Sepahın aparmasıdır. Onun sözlərinə görə, bu qərar İrana qarşı təzyiqin həcmini daha da böyüdəcək. Donald Tramp deyib ki, bu qərara əsasən, Sepahla əməkdaşlıq edənlər terrorizmə dəstək vermiş sayılacaq.

İran parlamenti isə buna cavab olaraq ABŞ ordusunu "terror təşkilatı” kimi tanıyan qanun qəbul edib. Təbii ki, bu qarşılıqlı "tanımalar” iki ölkə arasında güc qurumlarını münaqişənin ortasına atır. İndi formal olaraq hər iki ölkənin silahlı qüvvələri bir-birini vurmaq üçün hüquqi əsasa sahibdir. Lakin aydındır ki, ABŞ və İran ordusunun qarşı-qarşıya gəlib savaşması uzaq ehtimaldır. Sözsüz ki, son iki ildə qeyd olunan hərəkətlər birbaşa olmasa da, dolayısı ilə iki ölkəni gərginliyə çəkir. Vaşinqton birbaşa hərbi müdaxilə olmadan İran daxilindəki müxalif qrupları, o cümlədən narazı etnik qrupları islamçı hakimiyyətə qarşı qaldırmaq, həmçinin iqtisadi vəziyyətin pisləşməsi, sosial problemlərin artmasını hakimiyyətin zəiflədilməsi, hətta daha dərinə gedib hakimiyyətin devrilməsinə qədər irəliləməsini arzulayır.

Xəbər 584 dəfə oxunub






Oxşar xəbərlər

Prezident Ramil Usubovu qəbul etdi – Foto
Köçəryan yenidən həbs olundu
Şirməmməd Hüseynovla vida mərasimi keçirilib
ATƏT-in nümayəndə heyəti Ağdama gəlib
İsmət Abbasovun oğlu radikal dini təriqətə üzv olub
Professor Şirməmməd Hüseynov dünyasını dəyişib
İSTANBUL MERİNİ SEÇDİ! Qalib yenə Əkrəm İmamoğludur
“Megafun”da dəhşətli partlayışın görüntüləri yayıldı — VİDEO
Təhsil eksperti Əmrullayevkimiləri və təhsil səviyyəsini qınadı
“Hər bir şəxs bilməlidir ki,...” — İlham Əliyevdən məmurlara XƏBƏRDARLIQ
Kərimovlar ailəsinin milyardları ölkəyə qaytarılır
"Megafun"da partlayış: tanınmış müğənni və övladı xəsarət aldı
İstanbulda bələdiyyə səsverməsi başlayıb
Yabanı çətənə kolları aşkar edilərək yandırılıb
İlham Əliyev niyə məhz onları seçdi? – Kodlar açılır
Dünyanın yarısı milyonerlərə məxsusmuş...
Repressiya qurbanı olmuş qələm sahiblərimiz
Fuad Abbasovun ailəsinin yaşadığı evdə axtarış aparılıb
Elçibəyin təyin etdiyi icra başçısı niyə güllələndi?
İqtidardakı kadr dəyişikliyinə müxalifət nə deyir - rəylər
Deputat: "Biz ermənilərlə birgə yaşaya bilərik"
Əli Nağıyev Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin kollektivinə təqdim edilib
Ramil Usubov daha yüksək vəzifəyə təyinat alıb
İran ABŞ texnikasını BELƏ MƏHV ETDİ - VİDEO
Ramil Usubovdan DİN-nin şəxsi heyətinə xoş MÜRACİƏT
Donald Tusk: "Brexit" sazişi layihəsi dəyişdirilə bilməz"
“Boltonun Qarabağla məşğul olmağa vaxtı yoxdur, onun diqqəti İrana yönəlib”
“MƏMMƏDYAROV HEÇ BİLMİR FUTBOL NƏDİR…” - Aqil Abbas
Rektorun evi qarət olundu: Hadisə niyə gizlədilir?
Gürcüstanın parlament sədri impiçment edilə bilər
Xatirə toyda biabırçı geyimdə - VİDEO
Gəncədə idarə etmədən çıxan motosklet aşıb
Novruz Məmmədov nazirləri topladı - TƏCİLİ
QHT sədri Lider TV-də siyasi verliş aparacaq
Prezidentdən böyük dəyişikliklər - yeni görəvə gətirilən generalların dosyeləri
Vilayət Eyvazov daxili işlər naziri təyin olunub
DTX-nın yeni rəisi Əli Nağıyev oldu
Toğrul Əsgərov millidən kənarlaşdırıldı
Elinanın qəbri təhqir edildi – Yeni cinayət işi başlandı
Mədət Quliyev DTX-nin rəisi vəzifəsindən azad edilib nazir təyin edildi
Odlar Yurdu Universitetində pedaqoji heyətin attestasiyası keçirilir
“Hökumət Buludu” hökumətə nə vəd edir?
Sarkisyanın qarşısında baş əyən “Qaçqınkom” sədrinin fiaskosu: Rövşən Rzayev uğursuzluğu
Sabiq nazir ölkədən 14 milyon dolları NECƏ ÇIXARDI?
Makron Zelenski ilə razılaşdı: Putinlə görüş olacaq
Elçibəyin ailəsi Birinci vitse-prezidentə təşəkkür edib
VERGİLƏRİN SƏRTLƏŞƏN ÜZÜ… – Sahibkarların qorxusu əsaslıdırmı?
Saakaşvilidən Kiyev şəhəri ilə bağlı inanılmaz təklif
Aİ ayrı ölkələr üçün vizasız rejimi dayandıra bilər
Dünya çempionumuz yeni qurum yaratdı
Ağstafada qətliam qan davasıymış
Sabirabadda otyandıran manyak peyda olub
Türkiyə-ABŞ ziddiyyətinin əsas səbəbi iddia olundu
Eldar Sabiroğlu oğlundan imtina edib?
Qobu qəsəbəsində iki qardaş qonşular tərəfindən döyülüb
Sabirin büstü bu abırda - Cəlilabadda etiraz + FOTO
Qumarda borc aldığı 427 min dolları uduzdu
Gəncədə tanınmış idmançının oğlu 1 manata görə öldürüldü
Azərbaycanlı hakim UEFA-dan təyinat alıb
Kredit faizləri niyə yuxarıdır - ilginc faktlar
Dünyanın ən seksual qadını seçildi – FOTO
Qarabağda müharibə küləyi əsir - EHTİMAL
Ağstafada 8 nəfərin avtomatla güllələnməsiylə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA
Türkiyədə erməni dilində İLK KANAL AÇILDI: Ərdoğan da dəstəklədi - FOTO
Xırdalanda kişi 4-cü mərtəbədən yıxılıb
Türkiyə Silahlı Qüvvələri 77 PKK terrorçusunu zərərsizləşdirib
“Odlar Yurdu” Gənclər İB 7 yaşında
Tarixi debat bitdi, müzakirələr alovlandı - Video
Maykl Pompeo: ABŞ İranla müharibə istəmir
Pənah Hüseyn Surət Hüseynova od püskürdü: “... Qələt eləyir..”

Bütün xəbərlər

2019 - SARI QABAN NƏLƏR VƏD EDİR?
love HƏR ŞEY "QABAN" KİMİ OLACAQ
love DEMOKRATİYAYA DOĞRU BİR AZ DA İRƏLİLƏYƏCƏYİK...
am DİNAMİK İNKİŞAFIMIZ DAVAM EDƏCƏK
lol HEÇ VECİMƏ DƏ DEYİL
tongue AZƏRBAYCANDAN BAŞ GÖTÜRÜB QAÇACAĞAM
crying TRAMP NEFTİN QİYMƏTİNİ QALDIRMAĞA NAİL OLACAQ
what QARABAĞI GERİ ALACAĞIQ
wink SƏN SAYDIĞINI SAY, GÖR Kİ, FƏLƏK NƏ SAYACAQ
recourse DOLLAR 2 MANATDAN BAHA OLACAQ
angry ACLIQ, YOXSULLUQ GƏLİR
tongue ALLAH BİLİR OLACAĞI...

«    İyun 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
        Ünvan: Bakı şəhəri, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan nəşriyyatı, 1-ci mərtəbə.
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Script time: [0.22265] initstartout [0.00018] initstartin [0.00077] calstart [0.00934] calend [0.00053] topnewsend [0.00360] rsssend [0.00000] ehgend [0.03357] tagsstart [0.00071] tag-initendin [0.00000] initendout [0.00001] weathend [0.00000] end [0.17390]