Bütün yenilikləri Facebook səhifənizdə izləyin. Yalnız "Bəyənirəm" edin.

12:13 - 16.11.2018  
Azərbaycanın taleyini dəyişən gün - 18 oktyabr
Tarix: 18-10-2018, 08:58 | Bölmə: ---

Dövlət müstəqilliyi 27 il öncə necə əldə edilmişdi; SSRİ-nin saxlanmasının əleyhinə səs verən 43-lər

Bu gün Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi günüdür. 18 oktyabr 1991-ci ildə Ali Sovetdə  "Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktı qəbul edilib.

Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktının lehinə Ali Sovetin 360 deputatından 258-i səs verib, yerdə qalanlar sessiyaya qatılmayıblar. Konstitusiya Aktında göstərilir ki, müstəqil Azərbaycan dövləti 1918-1920-ci illərdə mövcud olmuş Xalq Cümhuriyyətinin hüquqi varisidir. Konstitusiya Aktı 6 fəsil, 32 maddədən ibarətdir.

18 oktyabra gələn yol elə də asan olmayıb. 71 illik sovet rejimi Azərbaycan xalqının müstəqillik arzularını tamamilə tükəndirə bilməmişdi. Müstəqilliyimizin yenidən əldə edilməsi üçün mübarizə 1980-ci illərin sonlarında start götürmüşdü. Dağlıq Qarabağda erməni millətçilərinin separat çağırışlarına qarşı başlanan hərəkat tezliklə milli azadlıq hərəkatına çevrilir. 1990-cı il qanlı 20 yanvar hadisəsi isə xalq hərəkatını boğmağa hesablansa da, əks-effekt verir. Azadlıq mübarizəsinin miqyası böyüyür. 1990-cı ilin sentyabrında Azərbaycan Respublikasının xalq deputatı seçkiləri keçirilir. Oktyabrda 25 nəfər deputatdan ibarət "Müstəqil Azərbaycan Deputat Bloku” ("Demblok”) yaradılır. Onların əksəriyyəti Əbülfəz Elçibəyin liderlik etdiyi Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin üzvləri idi. "Demblok”un yaranması ilə müstəqillik uğrunda mübarizə parlament daxilinə də keçir. Yeni Ali Sovetin ilk sessiyası 1991-ci il fevralın 5-də keçirilir. Sessiya başlayan kimi "Demblok” üzvləri çıxış edərək Azərbaycanın SSRİ-dən ayrılması və müstəqilliyinin elan edilməsi barədə Ali Sovetin qərar qəbul etməsi tələbini irəli sürürlər. "Demblok”un ilk qələbəsi elə həmin gün baş verir. Belə ki, Ali Sovet Azərbaycanın adından SSR sözünün çıxarılması qərarını verməyə məcbur olur, AXC-nin üçrəngli bayrağı ilk dəfə həmin gün parlamentə gətirilir və Azərbaycan Respublikasının bayrağı kimi qəbul edilir. Bu hadisə bütün SSRİ-də və dünyada ciddi əks-sədaya səbəb olur. 350 deputatı olan Ali Sovetdə 25 deputatın bu cür ciddi qərarların qəbuluna nail olması SSRİ və Azərbaycan rəhbərliyini qəzəbləndirir. "Demblok” üzvlərinə təzyiqlərə start verilir.

Moskva isə SSRİ-nin dağılmasının qarşısını almaq yollarını aramaqdaydı. SSRİ-nin saxlanması üçün referendum keçirilməsi qərarı verilir. Martın 7-də Azərbaycan Ali Sovetində SSRİ-nin saxlanması ilə bağlı referendum keçirilməsi məsələsi müzakirəyə çıxarılır. Məlum olur ki, 350 nəfər deputatdan referendumun keçirilməsinin lehinə 254 nəfər, əleyhinə 43 nəfər (25 demblok üzvündən başqa 18 deputat da əleyhinə səs verib), 6 nəfər bitərəf qalıb, 47 deputat isə iclasda iştirak etməyib. Beləliklə, həmin 43-lər SSRİ-nin əleyhinə çıxmaqla və Azərbaycanın müstəqilliyinə səs verməklə Azərbaycan tarixinə "istiqlalçı deputatlar” adı ilə daxil olurlar.

Azərbaycanın taleyini dəyişən gün - 18 oktyabr

Onlar aşağıdakılar idi: Heydər Əliyev, İxtiyar Şirinov, Firudin Cəlilov, Dilarə Əliyeva, Füzuli Axundov, Aydın Məmmədov, Əyyam Musayev, Vaqif Novruzov, Vahid Əhmədov, Ramiz Fətəliyev, Cümşüd Nuriyev, Məmməd Xələfov, Etibar Məmmədov, Nəriman Həsənzadə, İsa Qəmbər, Sabir Rüstəmxanlı, Tofiq Bağırov, Mürşüd Məmmədli, Şadman Hüseynov, Faiq Baxşəliyev, Mirmahmud Fəttayev, Ədalət Rəhimov, İsgəndər Həmidov, Mətləb Mütəllimov, Tahir Əliyev, Rəhim Qazıyev, Tamerlan Qarayev, Eldar Bağırov, Tofiq Qasımov, Məryəm Həsənova, Arif Hacılı, Tahir Kərimli, İsmayıl Şıxlı, Yusif Səmədoğlu, Maşallah Abdullayev, Hacıbaba Əzimov, Bayram Bayramov, Hicran Kərimli, İbrahim İbrahimli, Allahverdi Həsənov, Sülhəddin Əkbər, Şahmərdan Cəfərov, Fərəc Quliyev.

Səsvermədə bitərəf qalan 6 nəfər isə bunlardır: Arif Əliyev, Rəsul Quliyev, Fikrət Sadıxov, Kamilə Həsənəliyeva, Mübariz Abbasov, Xudaverdi Hənifəyev.

Bədnam səsvermədən sonra 17 martda SSRİ-nin saxlanması ilə bağlı qondarma referendum keçirilsə də xalq hərəkatının təzyiqi və istiqlalçı deputatların səyi nəticəsində Ali Sovet 1991-ci il avqustun 30-da Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin bərpası haqqında Bəyannamə qəbul edir.

İstiqlalçı deputat, Müstəqillik haqqında Konstitusiya Aktını hazırlayan komissiyanın sədri professor Hacıbaba Əzimov bildirir ki, adıçəkilən bəyannamə əslində 3-4 cümlədən ibarət olub və deklorativ xarakter daşıyırmış. Sənəddə müstəqilliyə təminat verən heç bir müddəa olmayıb. İstiqlalçı deputatlar sənədi, sadəcə, adına görə qəbul edirlər, lakin yalnız bununla kifayətlənmirlər. Müstəqilliyə təminat verən Konstitusiya Aktı qəbul edilməsi tələbini irəli sürürlər. Oktyabrın əvvəlində Ali Sovetin rəhbərliyi Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktının layihəsini parlamentə təqdim edir. Məlum olur ki, layihədə müstəqilliyi şərtləndirən, müstəqilliyin davamlı olması üçün imkanlar yaradan maddə və müddəalar yoxdur. İstiqlalçı deputatlar layihənin qəbulunun əleyhinə çıxırlar və bildirirlər ki, layihə xalqın başını aldatmaq üçün ortaya atılıb. Ona görə də mükəmməl sənəd hazırlanmalıdır. İstiqlalçı deputatların tələbi ilə Ali Sovet 10 nəfərdən ibarət komissiya seçir. Komissiyanın sədri isə "Demblok” üzvlərindən Hacıbaba Əzimov seçilir. Komissiyanın 32 maddədən ibarət Konstitusiya Aktı layihəsini hazırlaması təxminən 10 gün çəkir və oktyabrın 17 və 18-də Ali Sovetin sessiyasında müzakirə edilir.

Azərbaycanın taleyini dəyişən gün - 18 oktyabr

Konstitusiya Qanunu olduğuna görə Aktın hər bir maddəsi ayrıca müzakirə edilir və səsverməyə qoyulur.

Bu zaman hakimiyyətin sifarişi ilə "Komblok” üzvləri tərəfindən kvorumu pozmaq cəhdləri edilir. Belə ki, sənədin qəbul olunması üçün deputatların ümumi sayının 3-də 2-sinin sənədin lehinə səs verməsi tələb olunduğundan, "Komblok” yetərsayın alınmamasına nail olmaq istəyirmiş. 92 nəfər, ümumiyyətlə, sessiyaya qatılmayıbmış. Sessiyaya gələn "Komblok” üzvlərinin bir qismi isə səsvermədən yayınıblar. Vəziyyətin arzuolunmaz şəkil aldığını görən İsa Qəmbər çıxış edərək adbaad səsvermə keçirilməsi təklifini irəli sürür. Ali Sovet təklifi qəbul edir. Bundan sonra yetərsayın alınmaması üçün salonu tərk edən, təxribatçılıq eləyən "Komblok” üzvləri məcburiyyət qarşısında qalaraq iclas salonuna qayıdırlar və səs verirlər. Ali Sovetdə son dərəcə gərgin müzakirələr keçirilir. İki gün ərzində 32 maddənin hamısı ayrı-ayrılıqda müzakirə edilib səsvermə ilə qəbul edilir. Oktyabrın 18-də axşamüstü, nəhayət, tarixi an baş verir: Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı bütövlükdə səsə qoyulur. Sessiyada iştirak edən 258 nəfərin hamısı sənədin qəbuluna səs verir. Bununla da Azərbaycan xalqının, xalq hərəkatının, istiqlalçı deputatların mübarizəsi Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin əldə edilməsi ilə nəticələnir.

Azərbaycanda ilk dəfə bütün siyasi qüvvələr arasında milli birlik məhz həmin gün-oktyabrın 18-də yaranır.

Hadisədən dərhal sonra Azərbaycanın müstəqilliyinin dünya birliyi tərəfindən tanınması prosesi başlanır. İlk olaraq Türkiyə, sonra Pakistan, Rumıniya Azərbaycanın müstəqilliyini tanıdığını elan edir.

1991-ci il dekabrın 29-da ümumxalq referendumu keçirilir və Konstitusiya Aktı referendum yolu ilə xalq tərəfindən təsbit olunur. Hazırkı konstitusiyamızın girişində qeyd edilir ki, bu Konstitusiya Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktının prinsipləri əsas tutularaq qəbul olunur.

Artıq 27 ildir Azərbaycan müstəqil dövlətdir. BMT başda olmaqla, dünyanın əksər nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlarının üzvüdür. Müstəqillik Azərbaycan dövlətinin və xalqının ən böyük nemətidir. Bu illər ərzində Azərbaycan dünyada hörmət edilən, güclü iqtisadiyyata sahib ölkələrdən birinə çevrilib. Müstəqilliyimiz dövründə itkilərimiz də olub-Qarabağ Ermənistan tərəfindən işğal edilib və bu işğal hələ də davam edir. Lakin artıq güclənmiş Azərbaycan dövlətinin öz ərazi bütövlüyünü gec-tez bərpa edəcəyi şübhəsizdir.

"Yeni Müsavat”

Xəbər 342 dəfə oxunub






Oxşar xəbərlər

Azərbaycan neftinin qiyməti 69 dollara yaxınlaşıb
Göyçayda mənşəyi məlum olmayan 500 kiloqram ət aşkarlanıb
"Piter Elçin" Rusiyaya qayıtdı - Xəlilov qardaşları Sankt-Peterburqdan qaçdı
Yevlaxda 17 yaşlı qız oğurlandı
"MEDERA HOSPİTAL" 1 milyon cərimə edildi (Özəl)
Abel Məhərrəmovu ispan şərabı, şeyxlə "razborka" və dikbaşlıq bitirib / SENSASİON
Abel Məhərrəmov vəzifəsindən AZAD EDİLDİ
QHT Şurası 2019-cu il birinci qrant müsabiqəsini elan etdi
Milli Məclisdə deputatlar arasında mübahisə düşdü
Eldar Əzizov rəsmən Bakı meri oldu – SƏRƏNCAM
Milli Məclisə ayrılan pulun məbləği ARTIRILIR
Sarkisyan Qarabağdan danışdı
Ağdərədə ermənilərə BÖYÜK ŞOK - ÖLƏNLƏR VAR
ADAU əməkdaşları Ukraynanın Sumi Milli Aqrar Universitetindədir
Zahid Oruc şəhid ailələrinin müdafiəsinə qalxdı: - "Bu yaxşı hal deyil!
Britaniya Şurasının rəhbəri Bakı Ali Neft Məktəbində olub
Ötən ay Ukraynadan Azərbaycana 13 min tona yaxın şəkər ixrac edilib
Yasamalda qadın kirayə qaldığı evdə qətlə yetirilib
ADP sədri müxalifətin uğursuzluqlarından yazdı
Milli Məclisdə gərgin büdcə müzakirələri
“İran Suriyada Türkiyə üçün təhlükədir” – ABŞ
Dollar bugünə məzənnəsi
“Qəbələ”nin məşqçisi qəzada həlak oldu - Foto
Filmə 1,5 milyon ayıran nazirə möhtəşəm – Müraciət
Libermanın şok istefa QƏRARI
Prezident ilk dəfə KTMT-də baş verənlərdən danışdı
Terrrorçu PKK-YPG əlaqələrini ifşa etdi
İlham Əliyev Fələstin liderini təbrik edib
“Bu millət hər şeyə hazırdır, təki nəsə qopara bilsin” - Deputatdan aşağılayıcı çıxış
Bakı meri DYP rəisinin qanunsuz tikilisini dayandırdı
QUBADA AVTOXULİQAN GƏNCLƏR SAXLANILDI
Əli Məsimli: “Azərbaycanda milli gəlir ədalətlə bölünmür”
"Dağlıq Qarabağ Azərbaycan torpağıdır" - Ukraynalı araşdırmaçı ilə MÜSAHİBƏ
Bakıda çörək almağa gedən uşaq itkin düşüb - FOTO
Elmar Vəliyevin oğlu daha bir vəzifəsini itirdi
Bakılı İsraildə seçkilərdə qalib gəldi və mer oldu
Fərəc Quliyev təltif olundu - Zakir Həsənova TƏŞƏKKÜR yazdı
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Daşkəsəndə yanğın zamanı ölən uşaqlar...- FOTOLAR
Arif Rəhimzadə hökumətdən pul istəmədi
Evində narkotik gizlədən Göyçay sakini saxlanılıb
Azərbaycan və Ermənistan XİN nazirlərinin görüşünün təşkili BARƏDƏ
"Lopeteqiyə haqsızlıq edildi" - "Real"ın futbolçusu
Sərxoş aktrisa oteldən qovuldu - FOTO
Bakıda 10 000 manatlıq qızıl-zinət əşyaları oğurlanıb
Samuxda elektrik yarımstansiyasında PARTLAYIŞ
Kəmaləddin Heydərovun "Ağ ev"i boşaldılır — FOTOLAR
Mübariz Mənsimov yazdı, şəhid anasına hörmətsizlik edən cəzalandırıldı
“Medianın iqtisadi durumu problemsiz deyil” - Əflatun Amaşovdan təklif
"Hansısa qüvvə onların media ilə bağlı təklifinin Prezidentə çatmasını istəmir" - DEPUTAT
Nazir dedi: "Pensiyalar artırılacaq"
Ermənistan XİN: “KTMT daxilində problemlər var”
Sabaha – yağış gözlənilir
Rusiyanın Ermənistandakı hərbi bazasında dava olub
Cavid Qurbanov “Hafka” və Ziya Məmmədova qarşı – Məhkəmə işi
Maşını xarab oldu, cərimələndi
Azərbaycanda bu məhsullar bahalaşıb – SİYAHI
Bakıda məcburi köçkünlərin binasında yanğın – Fotolar
Röya Ayxan hamiləlik FOTOSUNU YAYDI
Həbsdə olan iş adamının bəraət tələbi rədd edildi
Azərbaycanda 1,3 milyard manat məhv edilib
Azərbaycanlı xanım Ukraynada polis rəisidir - FOTO
GÜNDƏM: - Milli Məclis büdcə müzakirələrinə başladı
Yeni qaz sayğacları gətirilib: fərqli
Poroşenkoya yersiz sual verən jurnalist işdən çıxarıldı
Trampdan dünyaya pis nümunə
Qriplə bağlı rəsmi AÇIQLAMA
FTX azərbaycanlı jurnalisti casusluqda ittiham edir - KİV
Erməni təxribatı davam edir
MÜJDƏ: Büdcəmiz 3 milyard böyüdü: maaşlar artır, tibbi sığorta gəlir...

Bütün xəbərlər

2018-SARI İT BİZƏ NƏLƏR VƏD EDİR?
love HƏR ŞEY "İT" KİMİ OLACAQ
am DİNAMİK İNKİŞAFIMIZ DAVAM EDƏCƏK
lol HEÇ VECİMƏ DƏ DEYİL
tongue AZƏRBAYCANDAN BAŞ GÖTÜRÜB QAÇACAĞAM
crying TRAMP NEFTİN QİYMƏTİNİ QALDIRMAĞA NAİL OLACAQ
what QARABAĞI GERİ ALACAĞIQ
wink SƏN SAYDIĞINI SAY, GÖR Kİ, FƏLƏK NƏ SAYACAQ
recourse DOLLAR 2 MANATDAN BAHA OLACAQ
angry ACLIQ, YOXSULLUQ GƏLİR
tongue ALLAH BİLİR OLACAĞI...

«    Noyabr 2018    »
BeÇaÇCaCŞB
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
 
        Ünvan: Bakı şəhəri, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan nəşriyyatı, 1-ci mərtəbə.
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Script time: [0.16410] initstartout [0.00014] initstartin [0.00055] calstart [0.00855] calend [0.00041] topnewsend [0.00552] rsssend [0.00000] ehgend [0.04373] tagsstart [0.00048] tag-initendin [0.00000] initendout [0.00000] weathend [0.00000] end [0.10467]